Çocuğunuzda Ortodontist Görüşü Gerektiren Belirtiler

Neden yedi yaş

Yedi yaş civarında ilk daimi azı dişleri ve alt ön kesiciler sürmüş olur. Bu dişler, çenelerin birbirine göre konumu hakkında bilgi verir. Değerlendirme bu nedenle bu döneme denk getirilir.

Bu yaşta yapılan muayenenin amacı tedaviye başlamak değildir. Çoğu çocukta yalnız izlem önerilir ve belirli aralıklarla kontrol yapılır. İzlem, gelişimin beklenen yönde ilerleyip ilerlemediğini gösterir.

Bazı olgularda ise erken müdahale anlam taşır. Çapraz kapanış, belirgin çene uyumsuzluğu ve yer darlığı bu gruptadır. Erken dönemde yapılan düzenleme, ilerideki tedaviyi kolaylaştırabilir.

Çene büyümesinin sürüyor olması erken dönemin ayırt edici özelliğidir. Büyüme devam ederken ortopedik apareylerle yönlendirme yapılabilir. Büyüme tamamlandıktan sonra bu imkân daralır.

Erken değerlendirme, ailenin süreci öngörmesini de sağlar. Tedavi gerekiyorsa hangi dönemde başlayacağı önceden bilinir. Bu, planlama açısından kolaylık sağlar.

Değerlendirmede yalnız dişler değil, yüz oranları ve dudak ilişkileri de incelenir. Çocuğun profili, çene konumları hakkında bilgi verir. Bu bulgular klinik ölçümlerle birlikte yorumlanır.

Ailede benzer çene yapısının bulunması da not edilir. Kalıtsal etkenler, gelişimin hangi yönde ilerleyebileceğine ilişkin ipucu verir. Bu bilgi izlem sıklığının belirlenmesinde kullanılır.

Diş sürme düzeniyle ilgili işaretler

Süt dişlerinin beklenenden erken kaybedilmesi dikkat gerektirir. Erken kaybedilen dişin bıraktığı boşluğa komşu dişler kayabilir. Daimi diş süreceği zaman yer bulamayabilir.

Süt dişinin beklenenden geç dökülmesi de değerlendirilir. Daimi diş sürmeye başladığı hâlde süt dişi yerinde duruyorsa sıralama bozulabilir. Bu durum çoğu zaman basit bir işlemle çözülür.

Daimi dişlerin üst üste binerek sürmesi yer darlığının işaretidir. Özellikle alt ön bölgede bu bulgu erken fark edilir. Yer darlığının derecesi ölçümle belirlenir.

İki taraf arasındaki sürme farkı da izlenir. Bir taraftaki diş sürdüğü hâlde karşı taraftaki uzun süre sürmüyorsa neden araştırılır. Gömülü diş veya fazla diş olasılığı değerlendirilir.

Dişler arasında belirgin boşluk bulunması her zaman sorun değildir. Karışık dişlenme döneminde ön bölgedeki boşluklar gelişimin doğal parçası olabilir. Ayrım klinik değerlendirmeyle yapılır.

Sürme sırası kadar sürme yönü de değerlendirilir. Dişin komşusuna doğru eğik sürmesi yer sorununun göstergesi olabilir. Bu durumda ölçüm ve gerektiğinde röntgen istenir.

Fazla diş bulunması nadir görülen ancak sürme düzenini bozabilen bir durumdur. Genellikle üst ön bölgede ortaya çıkar. Röntgen değerlendirmesiyle belirlenir.

Süt dişinin travma sonrası kaybedilmesi de ayrı ele alınır. Darbe alan bölgede altındaki daimi dişin gelişimi etkilenmiş olabilir. Bu olgular düzenli aralıklarla izlenir.

Kapanış ve çene ilişkileriyle ilgili işaretler

Üst ön dişlerin alt dişleri belirgin biçimde örtmesi derin kapanış olarak adlandırılır. Bu durum diş eti dokusuna yük bindirebilir. Değerlendirme, örtme miktarının ölçülmesiyle yapılır.

Ön dişlerin kapanmaması ise açık kapanış olarak tanımlanır. Çocuk ısırdığında ön bölgede boşluk kalıyorsa bu bulgu vardır. Parmak emme ve dil itme alışkanlıkları bu tabloyla birlikte görülebilir.

Çapraz kapanış, üst dişlerin alt dişlerin içinde kalmasıdır. Tek taraflı olduğunda çene kapanırken yana kayabilir. Bu bulgu erken dönemde ele alınması önerilen durumlardandır.

Alt çenenin üst çeneye göre önde olması da değerlendirme gerektirir. Bulgu iskeletsel kaynaklı olabilir ve büyüme dönemiyle yakından ilgilidir. Bu olgularda izlem sıklığı artırılır.

Üst ön dişlerin belirgin biçimde ileride durması travma riskini artırır. Düşme ve çarpma durumlarında bu dişler daha kolay zarar görür. Bu nedenle erken değerlendirme önerilir.

Kapanışın değerlendirilmesinde alt ve üst orta hatların uyumu da incelenir. Orta hat kayması, tek taraflı yer kaybının veya çene kaymasının işareti olabilir. Bulgunun kaynağı klinik muayenede ayrıştırılır.

Çene ekleminden gelen ses veya ağız açarken zorlanma da not edilir. Bu bulgular her zaman ortodontik tedavi gerektirmez. Ancak plan yapılırken göz önünde bulundurulur.

Alışkanlıklar ve işlevle ilgili işaretler

Parmak emme, süt dişlenme döneminde sık görülen bir alışkanlıktır. Daimi dişler sürmeye başladıktan sonra da devam ederse etkileri kalıcılaşabilir. Alışkanlığın bırakılması için önce destekleyici yaklaşımlar denenir.

Dil itme, yutkunma sırasında dilin dişlere baskı yapmasıdır. Uzun süre devam ettiğinde ön dişlerin konumunu etkileyebilir. Değerlendirmede yutkunma biçimi de incelenir.

Ağızdan nefes alma, çene gelişimi üzerinde etkili olabilen bir bulgudur. Nedenin belirlenmesi için kulak burun boğaz değerlendirmesi istenebilir. Ortodontik plan bu değerlendirmenin sonucuna göre kurulur.

Çiğneme sırasında tek tarafın kullanılması da dikkat çeken bir işarettir. Bu durum kapanış bozukluğunun veya ağrılı bir dişin sonucu olabilir. Neden bulunduğunda yaklaşım netleşir.

Konuşma sırasında bazı seslerin çıkarılmasında zorlanma görülebilir. Bu bulgu her zaman ortodontik kaynaklı değildir. Gerektiğinde dil ve konuşma değerlendirmesiyle birlikte ele alınır.

Alışkanlıkların ele alınmasında çocuğun yaşı belirleyicidir. Küçük yaşlarda çoğu alışkanlık kendiliğinden azalır. Devam eden durumlarda aile ile birlikte bir program kurulur.

Alışkanlığın bırakılması sürecinde baskı kurmak yerine destekleyici bir yaklaşım tercih edilir. Çocuğun süreci anlaması sonucu kolaylaştırır. Gerektiğinde aparey desteği düşünülür.

Ne zaman randevu almalı

Yukarıdaki bulgulardan biri fark edildiğinde randevu almak için belirli bir yaşı beklemek gerekmez. Değerlendirme her yaşta yapılabilir ve gerekiyorsa izlem önerilir. Erken görülme, tedavinin hemen başlayacağı anlamına gelmez.

Hiçbir bulgu fark edilmese bile yedi yaş civarında bir kez değerlendirme önerilir. Bu muayene, gözle görülmeyen çene ilişkilerini de kapsar. Sonuç çoğu zaman izlem önerisiyle biter.

Randevuya gelirken varsa önceki diş hekimi kayıtları ve röntgenler getirilmelidir. Çocuğun genel sağlık geçmişi de değerlendirmeye katılır. Bir ebeveynin bulunması gerekir.

İlk muayenede klinik değerlendirme yapılır ve gerekli kayıtlar alınır. Bulgular aileyle paylaşılır ve izlem veya tedavi kararı birlikte verilir. Süreç aileye ayrıntılı biçimde anlatılır.

Yaş dönemlerine göre yaklaşım yaşa göre ortodonti sayfasında, bulguların ayrıntılı anlatımı ortodontik problemler sayfasında yer alır.

Değerlendirme sonrası izlem önerilen çocuklarda kontrol aralığı genellikle altı ile on iki aydır. Bu aralık gelişimin hızına göre değişebilir. Kontroller kısa sürer ve çocuk için yorucu değildir.

Aileden beklenen, kontrollerin aksatılmaması ve fark edilen değişikliklerin aktarılmasıdır. Erken bildirilen bir bulgu, planın zamanında güncellenmesini sağlar. Bu iş birliği sürecin bütününü kolaylaştırır.

Sık sorulan sorular

Çocuğumu ilk kez kaç yaşında ortodontiste götürmeliyim?

Önerilen dönem yedi yaş civarıdır. Bu yaşta ilk daimi azılar ve ön kesiciler sürdüğü için çene ilişkileri değerlendirilebilir.

Süt dişleri varken tedaviye başlanır mı?

Çoğu olguda başlanmaz. Ancak çapraz kapanış veya belirgin iskeletsel uyumsuzluk gibi durumlarda erken dönem tedavisi planlanabilir.

Parmak emme dişleri etkiler mi?

Uzun süre devam eden parmak emme, ön dişlerin konumunu ve kapanışı etkileyebilir. Alışkanlığın bırakılması için destek programları uygulanır.

Çocuğum ağzından nefes alıyor, bu ortodontiyle ilgili mi?

Ağızdan nefes alma çene gelişimini etkileyebilir. Nedenin belirlenmesi için kulak burun boğaz değerlendirmesi de istenebilir.

Erken tedavi ikinci bir tedaviyi önler mi?

Her zaman önlemez. Erken dönem tedavisi sorunu hafifletmeyi veya ilerlemesini durdurmayı amaçlar; daimi dişlenme tamamlandığında ikinci aşama gerekebilir.