Ortodontik Tedavi Yöntemleri

Ortodontik tedavi ne yapar?

Ortodonti, dişlerin ve çenelerin konumuyla ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalıdır. Tedavinin amacı yalnızca görüntü değildir. Dişlerin doğru kapanması çiğneme işlevini düzeltir. Düzgün sıralanmış dişlerin temizliği de kolaylaşır.

Çapraşık dişlerde fırça her yüzeye ulaşamaz. Bu bölgelerde çürük ve diş eti iltihabı riski artar. Kapanış bozuklukları bazı dişlere fazla yük bindirir. Uzun vadede bu dişlerde aşınma ve hassasiyet görülebilir.

Ortodontik hareket, dişin kök çevresindeki kemiğin yeniden şekillenmesiyle olur. Diş, hafif ve sürekli kuvvetle yavaşça yer değiştirir. Bu nedenle tedavi aylarla ölçülür. Kuvvetin şiddeti değil, süresi ve yönü belirleyicidir.

Yöntem nasıl seçilir?

Hasta tek bir yöntemi seçmek zorunda değildir. Uygun seçenekler önce hekim tarafından belirlenir. Sonra hastayla birlikte değerlendirilir. Karar dört başlık üzerinden verilir.

Kapanış bozukluğunun tipi. Basit çapraşıklık ile iskeletsel bir uyumsuzluk aynı yöntemi gerektirmez. Çene ilişkisi bozuksa yalnız diş hareketi yetmeyebilir.

Hastanın yaşı ve gelişimi. Büyümesi devam eden çocukta çene gelişimi yönlendirilebilir. Yetişkinde büyüme tamamlanmıştır. Bu fark tedavi planını değiştirir.

Diş eti ve diş sağlığı. Aktif diş eti iltihabı varsa önce o tedavi edilir. Çürükler kapatılır. Ortodontiye sağlıklı bir ağızda başlanır.

Günlük yaşam ve iş birliği. Şeffaf plak, günde uzun süre takılmayı gerektirir. Takılmadığı zaman ilerlemez. Bu sorumluluğu üstlenemeyecek hastada sabit tedavi daha öngörülebilir olur.

Sabit tedaviler: braket sistemleri

Braketler dişin ön yüzüne yapıştırılır. Aralarından geçen tel, planlanan hareketi oluşturur. Hasta çıkaramadığı için tedavi kesintisiz sürer. Farklı braket tipleri arasındaki fark malzeme ve mekanizmadır.

Metal braket en yaygın kullanılan seçenektir. Paslanmaz çeliktendir ve dayanıklıdır. Her tür vaka için uygundur.

Estetik seramik braket diş rengine yakındır. Uzaktan daha az fark edilir. Safir braket ise şeffaftır ve dişin rengini alır. Estetik beklentisi yüksek yetişkinlerde tercih edilir.

Self-ligating braket teli kendi kapağıyla tutar. Lastik bağlantı kullanılmaz. Bazı vakalarda randevu aralığı uzayabilir.

Lingual braket dişin dil tarafına yapıştırılır. Dışarıdan görünmez. Konuşmaya alışma süresi diğerlerinden uzundur.

Hareketli tedavi: şeffaf plaklar

Şeffaf plak tedavisi sıra ile takılan ince plaklardan oluşur. Her plak dişi bir miktar hareket ettirir. Plaklar yaklaşık iki haftada bir değiştirilir.

Plaklar yemek ve fırçalama sırasında çıkarılır. Ağız bakımı bu nedenle kolaydır. Buna karşılık günde 20-22 saat takılması gerekir. Takılmadığı sürede tedavi durur.

Invisalign bu grubun bilinen bir markasıdır. Çocuklar için Invisalign First, ergenler için Invisalign Teen seçenekleri vardır. Hangi durumda plak, hangi durumda braket seçildiğini şeffaf plak mı braket mi sayfasında karşılaştırdık.

Şeffaf plak her vakada uygun değildir. Büyük çene uyumsuzluklarında ve karmaşık kök hareketlerinde sınırları vardır. Bu değerlendirme muayenede yapılır.

Yardımcı işlemler

Bazı vakalarda ana yöntem tek başına yeterli olmaz. Yardımcı işlemler plana eklenir.

Mini vida ankraj kemiğe geçici olarak yerleştirilen küçük bir vidadır. Diş hareketi için sabit bir dayanak noktası sağlar. İstenmeyen diş hareketlerini önler.

Çekimli ortodontik tedavi çenede yer açmak için uygulanır. Çekim kararı otomatik değildir. Yer ihtiyacı, dudak profili ve kemik yapısı birlikte değerlendirilir.

Stripping (IPR) dişler arasından çok az mine kaldırılmasıdır. Az miktarda yer ihtiyacı olan vakalarda çekime alternatif olabilir.

Hızlandırılmış ortodonti tedavi süresini kısaltmayı amaçlayan yöntemleri kapsar. Her hastada uygulanmaz ve her vakada aynı kazancı vermez.

Pekiştirme dönemi

Dişler yeni konumuna oturduğunda tedavi bitmez. Çevredeki lifler ve kemik yeni duruma uyum sağlamalıdır. Bu süreç aylar sürer.

Pekiştirme (retainer) tedavisi bu dönemi güvenceye alır. Dişin arkasına yapıştırılan ince tel ya da hareketli şeffaf plak kullanılır. Pekiştirme aksatılırsa dişler eski konumuna doğru hareket edebilir.

Pekiştirme, tedavinin ayrılmaz bir parçasıdır. Süresi ve tipi vakaya göre belirlenir. Kontroller bu dönemde de sürer.

Yöntemlerin kısa karşılaştırması

Tablo genel bir çerçevedir. Kişiye özel karar muayene ile verilir.

Tedavi nasıl ilerler?

Tedavinin adımları yöntemden bağımsız olarak benzerdir. İlk muayene, kayıt alınması, planlama, uygulama ve pekiştirme sırayla ilerler. Sürecin tamamını tedavi süreci bölümünde adım adım anlattık.

Hangi şikâyetin hangi kapanış bozukluğuna karşılık geldiğini merak ediyorsanız ortodontik problemler bölümüne bakabilirsiniz. Yaş grubuna göre değişen yaklaşımlar yaşa göre ortodonti bölümünde toplanmıştır.

Cerrahi gereken ve birden çok uzmanlık dalının birlikte çalıştığı durumlar ileri tedaviler bölümünde ele alınır. Kliniğe ulaşım ve bölge bilgileri için Denizli ortodonti bölümüne bakabilirsiniz.

Sınırlamalar ve riskler

Her ortodontik tedavinin sınırları vardır. Tedavi süresi tahminidir ve kişiye göre değişir. Diş hareketi hızı kişiden kişiye farklıdır.

Braketli tedavide fırçalama yetersiz kalırsa mine yüzeyinde beyaz lekeler oluşabilir. Diş eti büyümesi görülebilir. Bazı vakalarda kök uçlarında kısalma bildirilmiştir.

İlk günlerde hafif ağrı ve basınç hissi beklenen bir durumdur. Genellikle birkaç gün içinde azalır. Tedavi sırasında ortaya çıkan her sorunda kontrol randevusu öne alınır.

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Uygulama kararı kişiye özeldir ve muayene sonrasında verilir.

Kimler ortodontik tedavi görebilir?

Ortodontik tedavi için üst yaş sınırı yoktur. Belirleyici olan yaş değil, dişleri taşıyan kemiğin ve diş etinin sağlıklı olmasıdır. Bu nedenle kırk yaşındaki bir hastada da, on iki yaşındaki bir çocukta da aynı biyolojik süreç işler.

Çocuklarda durum biraz farklıdır. Büyüme sürerken çene gelişimi yönlendirilebilir; büyüme tamamlandıktan sonra bu pencere kapanır. Amerikan Ortodonti Derneği, ilk ortodontik değerlendirmenin yedi yaş civarında yapılmasını önerir. Bu yaşta tedaviye başlamak gerekmez; amaç, gelişimi izlemek ve doğru zamanı kaçırmamaktır.

Yetişkinlerde ise diş eti sağlığı belirleyici olur. Kemik desteği azalmış bir ağızda diş hareketi mümkündür, ancak kuvvetler daha hafif uygulanır ve süreç daha yakından izlenir. Bu değerlendirme muayenede yapılır.

Tedavinin ertelendiği durumlar da vardır. Tedavi edilmemiş çürük, aktif diş eti iltihabı veya ağız hijyeninin yeterli olmadığı bir dönem bunların başında gelir. Bu engeller giderildikten sonra ortodontiye başlanır.

Tedaviye başlamadan önce

Ortodontik tedavi, tek bir randevuda başlayan bir işlem değildir. Öncesinde bir hazırlık aşaması vardır ve bu aşama tedavinin başarısını doğrudan etkiler.

İlk adım klinik muayenedir. Dişlerin sıralanışı, kapanış ilişkisi, çene eklemi ve yumuşak dokular değerlendirilir. Ardından kayıtlar alınır: panoramik ve sefalometrik röntgen, ağız içi fotoğraflar ve dijital ölçü. Bu kayıtlar olmadan güvenilir bir plan yapılamaz.

Planlama aşamasında hekim, kayıtları inceleyerek uygun seçenekleri belirler. Bu seçenekler hastaya anlatılır; her birinin süresi, gerektirdiği iş birliği ve olası sınırlamaları açıklanır. Karar birlikte verilir ve yazılı bilgilendirme yapılır.

Tedaviye başlamadan önce ağzın hazır olması gerekir. Varsa çürükler doldurulur, diş taşı temizliği yapılır ve diş eti iltihabı tedavi edilir. Bu hazırlık atlanırsa braket altında kalan sorunlar tedavi boyunca büyür.

Tedavi sonrasında ne olur?

Braketlerin sökülmesi ya da son plağın bitmesi süreci kapatmaz. Dişler yeni konumuna oturmuştur, ancak çevresindeki lifler eski konumu bir süre daha hatırlar. Pekiştirme dönemi tam olarak bu nedenle vardır.

Bu dönemde kontroller seyrekleşir ama sürer. İlk yıl daha sık, sonraki yıllarda yılda bir kez değerlendirme yapılır. Pekiştirme apareyinin sağlamlığı ve dişlerin konumu her kontrolde gözden geçirilir.

Yapıştırılan pekiştirme teli kopabilir veya hareketli plak kaybolabilir. Bu durumda beklemeden kliniğe başvurmak gerekir; kısa süreli bir aksama bile dişlerin yer değiştirmesine yol açabilir.