Çekimli Ortodontik Tedavi

Çekimli ortodontik tedavi nedir?

Ortodontik tedavinin amacı dişleri çene kemiğinin sınırları içinde düzgün biçimde sıralamaktır. Bunun için belirli bir yere gereksinim duyulur. Yer yeterli değilse dişler üst üste biner.

Çekimli tedavi, bu yer gereksiniminin diş çekimiyle karşılandığı yaklaşımdır. Çekilen dişin bıraktığı boşluk, ortodontik hareketle denetimli biçimde kullanılır.

Karar bir tercih değildir. Ölçüm sonucuna dayanır. Alt ve üst çenedeki dişlerin toplam genişliği ile kemik yayının uzunluğu karşılaştırılır. Aradaki fark yer gereksinimini verir.

Fark küçükse çekimsiz yöntemler yeterli olur. Genişletme, mine aşındırma veya azı dişlerinin geriye alınması bu vakalarda kullanılır.

Fark belirgin olduğunda ise çekimsiz zorlama sakıncalı sonuç doğurabilir. Dişler kemiğin dışına itilirse diş eti çekilir ve tedavi sonrası geri dönme olasılığı artar.

Çekim kararı yalnızca çapraşıklık nedeniyle verilmez. Ön dişleri ileride konumlanmış ve dudak kapanışı zorlanan hastalarda da yer gereksinimi doğar.

Bazı vakalarda çekilen diş, zaten kurtarılamayacak durumdaki bir dişin kendisidir. İleri çürük veya kırık nedeniyle umutsuz bir diş varsa plan bu diş üzerinden kurulabilir.

Çekimli tedavi, ortodontinin uzun süredir uygulanan bir yaklaşımıdır. Amaç diş sayısını azaltmak değil, kalan dişlerin sağlıklı bir konuma yerleşmesini sağlamaktır.

Bu sayfada kararın nasıl verildiği, hangi dişlerin tercih edildiği ve sürecin nasıl ilerlediği anlatılmaktadır.

Konuyla ilgili en yaygın kaygı, çekimin yüz hatlarını bozacağı düşüncesidir. Bu başlığa risk bölümünde ayrıntılı olarak değinilmektedir.

Yer gereksinimi hesabı ortodontinin temel ölçümlerinden biridir. Dişlerin genişlikleri tek tek ölçülür ve toplanır. Bu toplam, kemik yayının uzunluğuyla karşılaştırılır.

Küçük farklar milimetrenin altında kalabilir. Bu düzeydeki gereksinim genellikle mine yüzeyinden yapılan ince aşındırmayla karşılanır.

Orta düzeydeki farklarda genişletme veya azı dişlerinin geriye alınması gündeme gelir. Bu yöntemlerin de kendi sınırları vardır.

Belirgin farklarda ise çekim değerlendirilir. Sınırın nerede olduğu tek bir sayıyla belirlenmez; dişlerin eğimi, dudak konumu ve diş eti kalınlığı birlikte değerlendirilir.

Çekim kararında dişlerin kendi eksenleri de dikkate alınır. Öne doğru eğimlenmiş ön dişlerde görünen çapraşıklık az olsa bile gerçek yer gereksinimi yüksek olabilir.

Bu nedenle karar yalnızca ağız içi görüntüye bakılarak verilmez. Röntgen üzerinden yapılan açı ölçümleri değerlendirmeyi tamamlar.

Kimler için uygundur?

Çekimli tedavi, yer gereksinimi belirgin olan hastalarda gündeme gelir. Bu gereksinim ölçüm ve röntgenle belirlenir.

Ağır çapraşıklık en sık nedendir. Dişlerin üst üste bindiği, bazılarının yayın dışında kaldığı vakalarda yer açmadan sıralama yapılamaz.

Ön dişlerin ileride konumlanması bir başka nedendir. Dudakların kapanmakta zorlandığı, ağız kapalıyken gerginlik oluşan hastalarda çekim değerlendirilir.

Alt ve üst çene arasındaki uyumsuzluk da karara katkı sağlar. Bazı vakalarda çekim, çene ilişkisinin dişsel düzeyde dengelenmesine yardımcı olur.

Umutsuz durumdaki bir dişin varlığı planı doğrudan etkiler. İleri çürük, kırık veya kök sorunu olan bir diş, çekim tercihinde öncelikli olur.

Diş boyutlarındaki orantısızlık ayrı bir başlıktır. Üst ve alt dişlerin genişlikleri arasındaki uyumsuzluk bazı vakalarda tek diş çekimini gündeme getirebilir.

Yetişkin hastalarda çekim kararı daha sık gerekli olabilir. Büyüme tamamlandığı için genişletme seçeneğinin sınırları daralmıştır.

Diş eti sağlığı bu kararda da belirleyicidir. İltihaplı dokuda ortodontik hareket başlatılmaz. Periodontal tedavi önce tamamlanır.

Çekim gereksinimi bulunmayan vakalarda bu yaklaşım uygulanmaz. Gereksiz çekim, sonradan kapatılması güç boşluklara yol açar.

Karar hastayla birlikte verilir. Çekimli ve çekimsiz planların beklenen sonuçları, süreleri ve riskleri karşılaştırmalı biçimde anlatılır.

Konuşma ve nefes alışkanlıkları da muayenede incelenir. Ağızdan nefes alma veya dil konumu sorunları varsa bunlar plana eklenir.

Yirmi yaş dişlerinin durumu ayrı bir başlıktır. Gömülü kalmış veya yer bulamayan bu dişlerin çekim planına etkisi röntgenle değerlendirilir.

Hastanın beklentisi de karara katkı sağlar. Nelerin değişeceği ve nelerin değişmeyeceği baştan açık biçimde konuşulur.

Daha önce ortodontik tedavi görmüş ve geri dönme yaşamış hastalarda değerlendirme yeniden yapılır. İlk tedavideki plan ve pekiştirme geçmişi karar için önemlidir.

Tedavi nasıl uygulanır?

Süreç ayrıntılı bir muayeneyle başlar. Ağız içi inceleme, fotoğraflar, ölçü veya tarama ve röntgen kayıtları alınır.

Alınan kayıtlar üzerinden yer analizi yapılır. Gereken boşluk milimetre cinsinden hesaplanır. Bu hesap, çekim kararının dayanağıdır.

Röntgen değerlendirmesinde ön dişlerin eğimi ve dudak konumu incelenir. Bu ölçümler, çekimin profil üzerindeki beklenen etkisini öngörmeye yardımcı olur.

Plan hastaya anlatılır. Hangi dişlerin çekileceği, boşluğun nasıl kullanılacağı ve beklenen sonuç açık biçimde paylaşılır. Onay alınmadan işlem yapılmaz.

Çekim işlemi lokal anestezi altında yapılır. Ortodontik plan gerektiriyorsa çekimler tek seansta veya bölünerek gerçekleştirilir.

Çekim sonrası iyileşme için kısa bir süre beklenir. Bu süre vakaya göre değişir. Bazı planlarda braketler çekimden önce yapıştırılır.

Braketler dişlere yapıştırılır ve tel takılır. İlk aşama sıralama aşamasıdır. Bu aşamada dişler yay üzerinde düzgün bir sıraya getirilir.

İkinci aşama boşluk kapatma aşamasıdır. Ön grup geriye alınır veya arka grup öne getirilir. Yönü belirleyen etken, boşluğun hangi amaçla açıldığıdır.

Bu aşamada ankraj denetimi önem taşır. İstenmeyen diş hareketini önlemek için gerektiğinde mini vida kullanılır; ayrıntılar mini vida ile ankraj sayfasındadır.

Üçüncü aşama bitirme aşamasıdır. Kapanış ilişkileri ince ayarlarla düzenlenir. Bu aşamada hareket miktarı azdır ama sonuç kalitesini belirler.

Çekim işlemini gerektiğinde ağız ve çene cerrahisi uzmanıyla birlikte planlarız. Hangi dişin hangi sırayla çekileceği önceden belirlenir.

Boşluk kapatma aşamasında kullanılan kuvvet düzeyi hafif tutulur. Aşırı kuvvet, hareketi hızlandırmak yerine kök ve destek dokularda zorlanma yaratabilir.

Her kontrolde kapanan boşluk ölçülür ve plana göre değerlendirilir. Beklenenden yavaş bir ilerleme varsa nedeni araştırılır.

Bitirme aşamasında ince ayar telleri kullanılır. Diş eksenleri ve kapanış temasları bu aşamada düzenlenir.

Çekim öncesinde hastaya işlem sonrası bakım yönergesi yazılı olarak verilir. Kanama, beslenme ve ilaç kullanımı bu belgede anlatılır.

Ortodontik aşamada ağız hijyeni her kontrolde değerlendirilir. Gerekirse fırçalama tekniği yeniden gösterilir ve ara yüz temizliği anlatılır.

Tedavi ne kadar sürer?

Çekimli tedavi çoğu vakada 18 ila 30 ay sürer. Bu aralık bir öngörüdür ve muayenede kişiye özel olarak daraltılır.

Süreyi belirleyen ilk etken kapatılacak boşluğun miktarıdır. Boşluk büyüdükçe kapatma aşaması uzar.

İkinci etken hareketin yönüdür. Ön grubun geriye alınması ile arka grubun öne getirilmesi farklı sürelerde tamamlanır.

Üçüncü etken hastanın yaşıdır. Ergenlik döneminde kemik yanıtı daha hızlıdır. Yetişkinlerde aynı hareket biraz daha uzun sürebilir.

Kontrollere düzenli gelinmesi takvimi doğrudan etkiler. Kaçırılan her randevu planlanan aşamayı öteler ve toplam süreyi uzatır.

Kopan braket veya deforme olan tel de gecikme nedenidir. Sert ve yapışkan gıdalardan kaçınmak bu tür aksamaları azaltır.

Ağız bakımı bir başka etkendir. Diş eti iltihabı geliştiğinde hareket duraklatılır ve önce iltihap giderilir.

Kontroller 4-6 haftada bir yapılır. Her kontrolde tel değişimi, ayarlama veya kuvvet düzenlemesi gerçekleştirilir.

Tedavi ortasında öngörü yeniden değerlendirilir. Elde edilen ilerleme planla karşılaştırılır ve güncel takvim hastaya bildirilir.

Aşamaların süresi vakaya göre farklı dağılır. Bazı hastalarda sıralama uzun sürerken bazılarında boşluk kapatma aşaması daha çok zaman alır.

Ankraj için mini vida kullanılan vakalarda kapatma aşaması daha denetimli ilerleyebilir. Bu, süreyi doğrudan kısaltmasa da sonucun öngörülebilirliğini artırır.

Tedavi sonunda gereken küçük düzeltmeler için birkaç ek randevu planlanabilir. Bu randevular toplam takvime dahildir.

Boşluk kapatma aşamasında ilerleme aylık olarak takip edilir. Bu ölçüm, tedavi sonuna kalan sürenin öngörülmesini kolaylaştırır.

Yöntemin güçlü yanları

Çekimli tedavinin başlıca kazancı, dişlerin kemik sınırları içinde konumlandırılabilmesidir. Bu, uzun dönemli sağlık açısından belirleyicidir.

Ağır çapraşıklık başka yolla giderilemediğinde bu yaklaşım hedefe ulaşmayı sağlar. Zorlanan çekimsiz planların yarattığı riskler böylece önlenir.

İleri konumlu ön dişlerde dudak kapanışı düzelir. Ağız kapalıyken oluşan gerginlik azalır ve dinlenme konumu rahatlar.

Kemik sınırları korunduğunda diş eti çekilmesi riski azalır. Yayın dışına itilen dişlerde görülen incelme bu planla önlenir.

Tedavi sonrası kararlılık açısından da kazanç bulunur. Kemik desteği içinde konumlanan dişlerde geri dönme eğilimi daha sınırlıdır.

Umutsuz bir dişin bulunduğu vakalarda plan çift kazanç sağlar. Sorunlu diş çıkarılırken açılan boşluk tedavide kullanılır.

Yirmi yaş dişleriyle ilgili yer sorunları da bu planla birlikte değerlendirilebilir. Karar, röntgen bulgularına göre verilir.

Boşluk kapatıldığında protez gereksinimi doğmaz. Ortodontik hareketle kapatılan boşluk, sonradan doldurulması gereken bir alan bırakmaz.

Sonucun öngörülebilirliği bu yaklaşımda yüksektir. Yer gereksinimi ölçülebildiği için elde edilecek değişim önceden planlanabilir.

Kararın ölçüme dayanması hastaya da güven verir. Çekimin neden gerektiği sayısal olarak anlatılabilir.

Çekim kararının erken verilmesi, gereksiz uzayan çekimsiz denemelerin önüne geçer. Bu, hem süre hem de diş sağlığı açısından kazanç sağlar.

Ağız hijyeninin sürdürülmesi de kolaylaşır. Üst üste binen dişlerin arasına ulaşmak güçtür; sıralama sonrasında temizlik daha etkin yapılabilir.

Çiğneme işlevinde de düzelme beklenir. Kapanış temaslarının dengelenmesi, yükün dişler arasında daha eşit dağılmasını sağlar.

Kapanış ilişkilerinin düzelmesi, uzun dönemde diş yüzeylerindeki aşınmanın da sınırlanmasına katkı sağlar.

Riskler ve sınırlar

En sık dile getirilen kaygı, çekimin yüz hatlarını bozacağı düşüncesidir. Doğru planlanan bir tedavide profilde olumsuz bir değişim beklenmez.

Yanlış planlanan bir çekim ise dudak desteğini azaltabilir. Bu nedenle karar öncesinde röntgen üzerinden profil değerlendirmesi yapılır.

Gereksiz çekim ayrı bir risktir. Yer gereksinimi bulunmayan bir vakada açılan boşluk tam kapanmayabilir ve ek işlem gerektirir.

Ankraj kaybı bilinen bir sorundur. Boşluk kapatılırken arka dişlerin istenmeyen biçimde öne kayması sonucun bozulmasına yol açar.

Çekim işlemi sonrasında birkaç gün süren hassasiyet ve şişlik beklenir. Bu şikâyetler hekimin önerdiği ilaçlarla yönetilir.

Kök yüzeyinde kısalma, uzun süren ortodontik hareketin bilinen bir sonucudur. Kontrol filmleri bu değişimi izlemek için kullanılır.

Braket çevresinde beyaz leke oluşumu ağız bakımı yetersiz kaldığında görülür. Düzenli fırçalama ve florür kullanımı bu riski azaltır.

Boşluk kapandıktan sonra ince bir çizgi biçiminde iz kalabilir. Bitirme aşamasında yapılan düzenlemelerle bu görünüm sınırlanır.

Tedavi sonrasında pekiştirme yapılmazsa geri dönme görülür. Cochrane derlemesi bir pekiştirme yönteminin kullanılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Bu sayfadaki bilgi genel bilgilendirme amaçlıdır. Sizin için çekimli mi çekimsiz mi bir planın uygun olduğu, ancak muayene ve röntgen değerlendirmesi sonrasında söylenebilir.

Yaygın bir yanlış bilgi, çekimin ileride yüz çöküklüğü yaratacağı yönündedir. Uygun endikasyonla yapılan çekimlerde böyle bir sonuç beklenmez.

Çekim yerinin kapanmadan bırakılması ise gerçek bir sorundur. Bu nedenle plan, boşluğun tamamen kullanılmasını öngörür.

Tedavi ortasında planın değişmesi seyrek de olsa görülebilir. Ortaya çıkan yeni bulgular hastayla paylaşılır ve karar birlikte güncellenir.

Ağız bakımı yetersiz kalan hastalarda çürük riski artar. Braketlerin çevresi, temizliğin en çok zorlandığı bölgedir.

Tedaviden sonra

Braketler bırakıldığında diş yüzeyleri temizlenir ve cilalanır. Aynı gün ölçü alınarak pekiştirme planı başlatılır.

Pekiştirme, ön dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince tel veya şeffaf plakla sağlanır. Çoğu vakada iki yöntem birlikte kullanılır.

İlk yıl plak kullanımı daha yoğundur. Sonraki dönemde gece kullanımına geçilir. Süre hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Yapıştırılan telin koptuğu durumlarda geciktirmeden başvurulmalıdır. Kopan tel fark edilmezse dişler kısa sürede eski konumuna dönmeye başlar.

Pekiştirme dönemi kontrolleri sürer. İlk yıl daha sık, sonrasında altı ayda bir yapılan muayene önerilir.

Diş hekimi kontrolleri de olağan takvimle devam eder. Çürük ve diş eti kontrolü altı ayda bir yapılır.

Boşluk kapatılan bölgede diş eti dokusunun oturması birkaç ay sürebilir. Bu süreçte düzenli temizlik önem taşır.

Bölümdeki diğer yöntemleri karşılaştırmak isterseniz tedaviler bölümüne dönebilirsiniz. Çekimsiz yer kazanma seçeneği için stripping ve IPR sayfası ilgili olabilir.

Pekiştirme aşamasının ayrıntıları için pekiştirme ve retainer sayfasına bakabilirsiniz.

Tedavi bitiminde kayıtlar yeniden alınır. Başlangıç ve bitiş kayıtları karşılaştırılarak elde edilen değişim hastayla birlikte değerlendirilir.

Pekiştirme plakları düzenli olarak temizlenir. Sıcak suyla yıkanmaması ve kutusunda saklanması gerektiği hastaya anlatılır.

Pekiştirme döneminde yeni bir sorun fark edildiğinde beklenmemelidir. Erken başvuru, küçük bir düzeltmeyle çözülebilecek durumların büyümesini önler.

Tedavi sonrasında dişlerin yaşam boyu bir miktar yer değiştirme eğilimi taşıdığı bilinmektedir. Pekiştirme bu nedenle uzun soluklu bir alışkanlık olarak ele alınır.

Sık sorulan sorular

Muayenede en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Sizin durumunuza özel yanıtlar ancak klinik değerlendirme sonrasında verilebilir.

Ortodontide diş çekmek şart mı?

Hayır. Çekim, ancak yer gereksinimi başka yolla karşılanamadığında gündeme gelir. Vakaların önemli bölümü çekimsiz planla tedavi edilir. Karar ölçüme dayanır.

Hangi dişler çekilir?

En sık küçük azı dişleri tercih edilir. Bunlar ön grup ile arka grup arasında yer aldığı için boşluk her iki yönde de kullanılabilir. Seçim vakaya göre değişir.

Çekim yüz hatlarını bozar mı?

Doğru planlanan bir çekimli tedavide profil bozulmaz. Aksine, dişleri ileride olan hastalarda dudak konumu düzelir. Kaygı çoğunlukla yanlış bilgiden kaynaklanır.

Çekilen dişin yeri kapanır mı?

Evet. Boşluk, ortodontik hareketle denetimli biçimde kapatılır. Bu aşama tedavinin en uzun bölümüdür ve düzenli kontrol gerektirir.

Çekim ağrılı mıdır?

İşlem lokal anestezi altında yapılır ve ağrı hissedilmez. Sonrasında birkaç gün süren hassasiyet beklenir. Bu, hekimin önerdiği ilaçlarla yönetilir.

Çekimsiz tedavi her zaman daha mı iyidir?

Hayır. Yer gereksinimi olan bir vakada çekimden kaçınmak, dişlerin çene kemiğinin dışına itilmesine yol açabilir. Bu da diş eti çekilmesi ve geri dönme riskini artırır.