İç içe geçmiş, giderek büyüyen üç taş halka — çocukluktan yetişkinliğe yaş dönemlerini anlatan soyut görsel

Yaşa Göre Ortodonti Tedavisi · Çocuklarda Ortodonti

Hareketli Plak Apareyler

Hareketli plak apareyler çocuklarda takılıp çıkarılabilen ortodontik düzeneklerdir. Kullanım alanı, süresi, süreci ve aile önerileri anlatılmaktadır.

Randevu alSayfayı incele ↓

Hareketli plak apareyler, çocuğun kendi takıp çıkarabildiği akrilik gövdeli ortodontik düzeneklerdir. Sınırlı sayıda dişi hareket ettirmek, elde edilen sonucu korumak veya alışkanlıkları yönetmek amacıyla kullanılırlar. Hareket kapasiteleri sabit tedaviye göre kısıtlıdır, bu nedenle uygun olgu seçimi belirleyicidir. Başarı büyük ölçüde günlük kullanım süresine bağlıdır.

Hareketli plak apareyler nedir

Hareketli plak apareyler, ağızda sabitlenmeyen ortodontik düzeneklerdir. Çocuk apareyi kendisi takar ve çıkarır. Bu özellik onları sabit sistemlerden ayırır.

Aparey akrilik bir gövdeden oluşur. Gövde damak veya dil yüzeyine oturur. Üzerinde metal tutucu ve yaylar bulunur.

Tutucular apareyin ağızda kalmasını sağlar. Yaylar ise hedeflenen dişe kuvvet uygular. Tasarım bulgulara göre hazırlanır.

Bazı tasarımlarda ortada vida bulunur. Vida çevrildikçe aparey genişler. Bu düzenek sınırlı genişletme sağlar.

Apareyin hareket kapasitesi sınırlıdır. Dişleri çoğunlukla devirerek hareket ettirir. Kök düzeyinde denetim sağlanamaz.

Bu sınır olgu seçimini belirler. Basit ve sınırlı hedefler için uygundur. Kapsamlı düzeltmelerde yetersiz kalır.

Aparey tek bir dişi hareket ettirmek için kullanılabilir. Çapraz kapanışta yer alan tek diş buna örnektir. Sonuç kısa sürede alınabilir.

Bazı tasarımlar alışkanlık yönetimi için kullanılır. Parmak emme ve dil itimi bu kapsamdadır. Uygulama davranış desteğiyle birlikte yürütülür.

Pekiştirme amacıyla kullanılan tasarımlar da bu gruptadır. Tedavi sonrası dizilimin korunması hedeflenir. Kullanım süresi ayrıca planlanır.

Apareyin en belirgin üstünlüğü çıkarılabilir olmasıdır. Ağız bakımı kolaylaşır. Fırçalama sabit sistemlere göre basittir.

Aynı özellik en büyük zayıflığı da yaratır. Takılmayan aparey etki oluşturmaz. Bu nedenle iş birliği belirleyicidir.

Kullanım süresi hekim tarafından belirlenir. Süre yazılı olarak verilir. Takip aileye düşer.

Aparey ağızdan çıkarıldığında kutusunda saklanmalıdır. Peçeteye sarılan aparey kolayca atılır. Bu uyarı tekrarlanır.

Aparey kırılabilir veya kaybolabilir. Yenisi hazırlanana kadar ilerleme durur. Bu nedenle özen istenir.

Uygulama düzenli kontrol gerektirir. Yaylar zaman içinde ayarlanır. Kontroller aksatılmamalıdır.

Genel çerçeve çocuklarda ortodonti sayfasında anlatılmaktadır. Erken dönem araçları orada karşılaştırılmıştır. İki sayfa birlikte okunabilir.

Karar klinik muayene ve kayıtlarla verilir. Aynı bulgu farklı çocuklarda farklı yönetilebilir. Plan kişiye özeldir.

Apareyin gövdesi çocuğun ağız yapısına göre hazırlanır. Bu nedenle her tasarım kişiye özeldir. Başka bir çocuğun apareyi kullanılamaz.

Ne zaman uygulanır

Uygulama çoğunlukla karışık dişlenme döneminde gündeme gelir. Bu dönemde süt ve daimî dişler bir aradadır. Sınırlı hedefler için uygundur.

Zamanlama dişlenme aşamasına göre belirlenir. Yaş tek başına ölçüt değildir. Karar muayeneyle verilir.

Destek alınacak dişlerin sürmüş olması gerekir. Yetersiz destek apareyin oturmasını engeller. Bu koşul kontrol edilir.

Çocuğun iş birliği yapabilecek olgunlukta olması aranır. Uyum sağlanamayacak yaşta sonuç alınamaz. Değerlendirme buna göre yapılır.

Tek dişte çapraz kapanış saptandığında erken uygulama düşünülür. Bulgunun yerleşmesi beklenmez. Randevu geciktirilmez.

Sınırlı yer darlığı bulunan olgularda uygulama değerlendirilebilir. Ark boyu ölçülür. Karar röntgenle desteklenir.

Alışkanlık yönetimi için uygulama belirli bir yaştan sonra planlanır. Erken yaşta kendiliğinden bırakma olasılığı vardır. Bu nedenle beklenir.

Sabit tedavi sonrası pekiştirme dönemi ayrı bir zamanlamadır. Aparey tedavi biter bitmez uygulanır. Gecikme geri dönüş riskini artırır.

Erken dönem tedavisi sonrası ara dönemde de kullanılabilir. Elde edilen durum korunur. Süre bulgulara göre belirlenir.

Ağız bakımı yetersizse uygulama ertelenebilir. Önce eğitim ve iyileşme sağlanır. Sonra aparey hazırlanır.

Çürük bulunan dişler önceden tedavi edilir. Destek dişlerin sağlam olması gerekir. İş birliği yapılır.

Süt dişleri düşmek üzereyse tasarım buna göre planlanır. Aksi durumda aparey kısa sürede uymaz. Zamanlama gözden geçirilir.

Hızlı dişlenme değişimi yaşanan dönemlerde aparey yenilenebilir. Bu olasılık aileye önceden bildirilir. Plan buna göre kurulur.

Kapsamlı düzeltme gerektiren olgularda uygulama ertelenir. Daimî dişlenme beklenir. Sabit tedavi planlanır.

Kullanım süresi olgular arasında farklılık gösterir. Aylarla ifade edilen süreler olağandır. Süre önceden anlatılır.

Uygulama bittikten sonra izlem sürdürülür. Büyüme devam ettiği için durum değişebilir. Kontroller planlanır.

Zamanlama kararı bütün bulguların birlikte değerlendirilmesiyle verilir. Tek bir bulgu yeterli değildir. Plan kişiye özeldir.

Uygulama başlangıcı okul dönemi düşünülerek de planlanabilir. Alışma günlerinin tatil dönemine denk gelmesi kolaylık sağlar. Bu tercih aileyle birlikte belirlenir.

Hangi durumlarda düşünülür

Tek bir dişte çapraz kapanış bulunması sık karşılaşılan göstergedir. Sınırlı hareket yeterli olabilir. Bulgu muayenede saptanır.

Ön bölgede sınırlı çapraşıklık bulunması bir başka nedendir. Ark boyu ölçülür. Karar bulgulara dayanır.

Tek bir dişin dönük konumda olması değerlendirilebilir. Hareket kapasitesi sınırlıdır. Beklenti önceden anlatılır.

Süt dişi kaybı sonrası boşluğun korunması gerekebilir. Hareketli tasarım seçilebilir. Karar röntgenle verilir.

Parmak emme alışkanlığının sürmesi bir gösterge olabilir. Aparey hatırlatıcı görev görür. Uygulama davranış desteğiyle yürütülür.

Dil itimi bulguları kaydedilir. Uygun tasarım seçilebilir. Konuşma değerlendirmesi istenebilir.

Hafif düzeyde üst çene darlığı bulunması değerlendirilebilir. Vida içeren tasarım kullanılabilir. Etki sınırlıdır.

Sabit tedavi tamamlanmış olgularda pekiştirme gereği vardır. Hareketli tasarım bu amaçla kullanılır. Süre planlanır.

Erken dönem tedavisi bitmiş olgularda ara dönem koruması gerekebilir. Aparey bu amaçla uygulanır. Kontroller sürdürülür.

Sabit sistemin uygun olmadığı olgular bulunabilir. Alerji veya uyum sorunu bu kapsamdadır. Seçenekler değerlendirilir.

Ağız bakımı zayıf olan çocuklarda çıkarılabilir tasarım tercih edilebilir. Fırçalama kolaylaşır. Karar hekim tarafından verilir.

Kısa süreli ve sınırlı hedefler bulunan olgular uygundur. Beklenti buna göre kurulur. Bilgilendirme yazılı verilir.

Kapsamlı kapanış bozukluğu bulunan olgularda uygulama yeterli olmaz. Sabit tedavi gerekir. Bu ayrım anlatılır.

Kök hareketi gereken olgularda hareketli aparey seçilmez. Sınır teknik bir sınırdır. Karar hekim tarafından açıklanır.

Çocuğun iş birliği düzeyi bulgular kadar önemlidir. Uyum sağlanamayacaksa başka yöntem düşünülür. Değerlendirme birlikte yapılır.

Bulgular tek tek değil bütün olarak değerlendirilir. Aynı bulgu farklı çocuklarda farklı yönetilebilir. Karar muayeneyle verilir.

Değerlendirme için ilk adım kapsamlı muayenedir. Randevu klinikten alınır. Kayıtlar aynı gün tamamlanabilir.

Daha önce hareketli aparey kullanmış çocuklarda deneyim uyumu kolaylaştırır. Bu bilgi kayda alınır. Plan buna göre kurulur.

Kullanılan yöntemler

Aktif plak apareyler diş hareketi amacıyla kullanılır. Üzerlerinde yaylar bulunur. Yaylar kontrollerde ayarlanır.

Vida içeren plaklar sınırlı genişletme sağlar. Vida belirli aralıklarla çevrilir. Yönerge yazılı verilir.

Isırma düzlemi içeren tasarımlar kapanış yüksekliğini etkileyebilir. Seçilmiş olgularda kullanılır. Karar bulgulara dayanır.

Eğik düzlem içeren tasarımlar ön çapraz kapanışta kullanılabilir. Kapanış sırasında yönlendirme yapılır. Süre sınırlıdır.

Alışkanlık kırıcı tasarımlar parmak emme ve dil itiminde tercih edilir. Aparey hatırlatıcı görev görür. Davranış desteğiyle birlikte yürütülür.

Pekiştirme plakları tedavi sonrası kullanılır. Elde edilen dizilim korunur. Kullanım süresi kademeli azaltılabilir.

Yer tutucu işlevi gören hareketli tasarımlar bulunur. Boşluk korunur. Karar röntgenle verilir.

Tasarıma yapay diş eklenebilir. Görünüm ve konuşma açısından yararlı olabilir. Karar aileyle görüşülür.

Uygulama ölçü alınmasıyla başlar. Dijital tarama da kullanılabilir. Kayıt laboratuvara iletilir.

Aparey laboratuvarda hazırlanır. Hazırlık süresi aileye bildirilir. Randevu buna göre planlanır.

Uygulama randevusunda aparey yerleştirilir. Uyum ve rahatlık kontrol edilir. Gerekirse ayar yapılır.

Takıp çıkarma gösterimi yapılır. Çocuk kendi denemesi için yönlendirilir. Yazılı yönerge verilir.

Kullanım süresi belirlenir ve aileye bildirilir. Süre çoğunlukla günün büyük bölümünü kapsar. Takip aileye düşer.

Bakım ve temizlik anlatılır. Aparey her gün temizlenir. Sıcak su kullanılmaması gerektiği belirtilir.

Kontrollerde yaylar ayarlanır. İlerleme ölçülerek izlenir. Gerekirse tasarım güncellenir.

Hedefe ulaşıldığında uygulama sonlandırılır. Pekiştirme gereği değerlendirilir. Kayıtlar yenilenir.

Genel tedavi seçenekleri tedaviler bölümünde yer almaktadır. Hareketli apareyler bu seçeneklerin bir bölümünü oluşturur. Karşılaştırma muayenede yapılır.

Seçilen tasarım kontrollerde gözden geçirilir. Beklenen ilerleme sağlanmazsa yöntem değiştirilebilir. Karar kayıtlarla desteklenir.

Uygulama süreci nasıl ilerler

Süreç kapsamlı muayeneyle başlar. Ağız içi ölçümler yapılır. Öykü aileden alınır.

Kayıtlar alınır. Röntgen, fotoğraf ve model kayıtları planın temelini oluşturur. Kayıtlar dosyalanır.

Bulgular değerlendirilir ve hedef belirlenir. Hareketli apareyin yeterli olup olmayacağı karara bağlanır. Gerekçe paylaşılır.

Plan aileyle görüşülür. Süre, kullanım hedefi ve beklenen sonuç anlatılır. Sorular yanıtlanır.

Onay alındıktan sonra ölçü veya tarama yapılır. Kayıt laboratuvara iletilir. Hazırlık süresi bildirilir.

Aparey uygulama randevusunda yerleştirilir. Uyum kontrol edilir. Gerekirse ayarlanır.

Takıp çıkarma gösterimi yapılır. Çocuk uygulamayı klinikte dener. Yazılı yönerge verilir.

İlk günlerde alışma dönemi yaşanır. Konuşma ve tükürük artışı görülebilir. Bu durum kısa sürede düzelir.

Basınç hissi olağandır. Şiddetli ağrı beklenmez. Sürekli ağrı bildirilmelidir.

Kontroller düzenli aralıklarla yapılır. Aralık çoğunlukla dört ile sekiz hafta arasındadır. Takvim aileye verilir.

Her kontrolde kullanım süresi sorgulanır. İlerleme bu bilgiyle birlikte değerlendirilir. Yaylar ayarlanır.

Ağız bakımı denetlenir. Gerekirse eğitim yenilenir. Diş hekimine yönlendirme yapılabilir.

Aparey kırılır veya kaybolursa hemen bildirilir. Yenisi hazırlanır. Gecikme ilerlemeyi durdurur.

Dişlenme değiştikçe aparey uymayabilir. Bu durumda yenileme gerekebilir. Karar kontrolde verilir.

Hedefe ulaşıldığında uygulama sonlandırılır. Kayıtlar yenilenir. Sonuç aileyle paylaşılır.

Pekiştirme gereği değerlendirilir. Gerekirse aparey kullanımı sürdürülür. Süre kademeli azaltılabilir.

İzlem dönemi başlar. Kontroller altı ayda bir planlanabilir. Sonraki aşama bu dönemde belirlenir.

Süreç boyunca alınan bütün kayıtlar dosyada saklanır. Sonraki aşamada bu kayıtlar yeniden kullanılır. Karşılaştırma bu yolla yapılır.

Ailelere öneriler

Kullanım süresi hedefi her gün tutturulmalıdır. Bu süre doğrudan sonucu belirler. Takip aileye düşer.

Aparey çıkarıldığında kutusuna konmalıdır. Peçeteye sarılan aparey kolayca atılır. Bu uyarı tekrarlanır.

Kutu çocuğun çantasında bulundurulmalıdır. Okulda çıkarma gereken durumlar olabilir. Hazırlık kaybı önler.

Aparey kaybolursa hemen bildirilmelidir. Yenisi hazırlanana kadar ilerleme durur. İletişim bilgileri saklanır.

Aparey her gün temizlenmelidir. Diş fırçası ve su yeterlidir. Sıcak su kullanılmamalıdır.

Temizlik için kimyasal ürün kullanılmadan önce hekime sorulmalıdır. Bazı ürünler akrilik yüzeyi bozar. Öneri klinikten alınır.

Dişler apareysiz olarak fırçalanmalıdır. Ağız bakımı ihmal edilmemelidir. Denetim her gün yapılır.

Aparey takılıyken sakızdan kaçınılmalıdır. Yapışkan gıdalar zarar verir. Öneriler yazılı verilir.

Evcil hayvanların apareye ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır. Bu durum sık karşılaşılan bir kayıp nedenidir. Kutu kapalı tutulur.

Kontrol randevularına düzenli gelinmelidir. Yay ayarları bu randevularda yapılır. Aksayan randevu ilerlemeyi durdurur.

Çocuğa apareyin amacı anlatılmalıdır. Anlayan çocuk daha iyi uyum sağlar. Anlatım yaşa uygun olmalıdır.

Kullanım konusunda baskı yerine hatırlatma tercih edilmelidir. Basit bir takvim yararlı olabilir. Yöntem aileye bırakılır.

Konuşmada geçici değişiklik olabilir. Yüksek sesle okuma alışmayı hızlandırır. Bu öneri klinikte verilir.

Aparey uymuyorsa zorlanmamalıdır. Zorlama kırılmaya yol açar. Randevu alınır.

Gözlenen değişiklikler bildirilmelidir. Diş eti kızarıklığı ve yara bu kapsamdadır. Erken bildirim yararlıdır.

Sorular biriktirilmeden sorulmalıdır. Not alınmış sorular kontrolleri verimli kılar. Hekim yanıtlar.

Uygulama bittikten sonra izlem sürdürülmelidir. Sonucun korunması buna bağlıdır. Randevular aksatılmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Hareketli plak apareyler hakkında en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Size özel değerlendirme ancak klinik muayene ve kayıtlar sonrasında yapılabilir.

Hareketli aparey günde kaç saat kullanılır?

Kullanım süresi hekim tarafından belirlenir ve çoğunlukla günün büyük bölümünü kapsar. Süre tutturulmazsa ilerleme durur.

Aparey yemek sırasında çıkarılır mı?

Çoğu tasarımda yemek sırasında çıkarılması istenir. Yönerge hekim tarafından verilir.

Hareketli aparey sabit tedavinin yerini tutar mı?

Tutmaz. Hareketli apareylerin hareket kapasitesi sınırlıdır ve her olguda yeterli olmaz.

Aparey kaybolursa ne yapılmalıdır?

Hemen kliniğe bildirilmelidir. Yenisi hazırlanana kadar geçen süre ilerlemeyi geciktirir.

Konuşma etkilenir mi?

İlk günlerde konuşmada değişiklik olabilir. Bu durum kısa sürede düzelir.

Halis Erdinç Kayabaşı

Yazan ve tıbbi olarak gözden geçiren: Uzm. Dt. Halis Erdinç Kayabaşı — Ortodonti, Denizli

Son gözden geçirme: · Bir sonraki gözden geçirme: 2027-08

Site editörü: mail@haliserdinckayabasi.com · Editoryal politikamız

Bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi yerine geçmez. Uygulama kararı hekim muayenesi sonrasında kişiye özel verilir.

Kaynaklar

  1. Proffit WR, Fields HW, Larson BE, Sarver DM. Contemporary Orthodontics, 6. baskı · 2019
  2. American Association of Orthodontists — Early Orthodontic Treatment · 2024
  3. Papageorgiou SN, Koletsi D, Iliadi A, Peltomaki T, Eliades T. Treatment outcome with orthodontic aligners and fixed appliances. European Journal of Orthodontics · 2020

Randevu

Değerlendirme için muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Randevu talebi
WhatsApp