Stripping (IPR) ile Yer Kazanma

Stripping (IPR) nedir?

Stripping, ortodontik tedavide dişlerin birbirine bakan yüzeylerinden çok ince bir mine tabakasının denetimli biçimde inceltilmesidir. Alan yazınında ara yüz mine aşındırması, kısaca IPR olarak da geçer. Amaç sıralama için gereken yeri kazanmaktır.

Dişin dış yüzeyini oluşturan mine, vücudun en sert dokusudur ve belirli bir kalınlığa sahiptir. Ara yüzlerde bu kalınlık çoğu dişte yarım milimetrenin üzerindedir. Aşındırma bu kalınlığın küçük bir bölümüyle sınırlı tutulur.

Uygulanan miktar diş başına birkaç onda milimetre düzeyindedir. Bu, çıplak gözle fark edilmeyecek kadar incedir. Buna karşılık birden fazla dişte uygulandığında toplamda anlamlı bir yer kazancı oluşur.

Kazanılan yer, üst üste binmiş dişlerin yay üzerinde sıralanabilmesi için kullanılır. Yöntem böylece daha büyük bir işleme, örneğin çekime gerek kalmadan hedefe ulaşılmasını sağlayabilir.

Stripping tek başına bir tedavi değildir. Braket ya da şeffaf plak tedavisinin bir aşaması olarak uygulanır. Hangi dişlerde ve ne kadar yapılacağı plan aşamasında belirlenir.

Yöntemin ortodontide kullanımı yeni değildir. Uzun süredir uygulanmakta olan ve sınırları tanımlanmış bir işlemdir. Kaynaklarda uygun ölçüde yapıldığında güvenli kabul edilmektedir.

Uygulama alanı yalnızca ön bölge değildir. Gerektiğinde küçük azı bölgesinde de aşındırma yapılabilir. Bölge seçimi, yerin nerede gerektiğine göre belirlenir.

Stripping ayrıca diş boyutlarındaki orantısızlığı gidermek için de kullanılır. Bazı hastalarda alt ve üst dişlerin genişlikleri arasındaki uyumsuzluk kapanışı bozar. Aşındırma bu farkı azaltabilir.

Bir başka kullanım alanı, diş biçimlerinin düzenlenmesidir. Üçgen biçimli dişlerin ara yüzlerinde oluşan siyah üçgen görünümü, denetimli aşındırmayla sınırlanabilir.

Yöntemin sınırları da nettir. Aşırı yer gereksinimi olan vakalarda stripping tek başına yeterli olmaz. Bu vakalarda başka yöntemler değerlendirilir.

Bu sayfada işlemin nasıl uygulandığı, hangi vakalarda seçildiği ve hangi risklere dikkat edildiği anlatılmaktadır. Karar her zaman muayene ve ölçüm sonrasında verilir.

Konuyla ilgili en yaygın kaygı, dişten madde kaldırılmasının kalıcı zarar vereceği düşüncesidir. Bu başlığa risk bölümünde ayrıntılı olarak değinilmektedir.

Ara yüz, iki komşu dişin birbirine değdiği bölgedir. Bu bölgede minenin kalınlığı diş grubuna göre değişir. Kesici dişlerde daha ince, azı dişlerinde daha kalındır.

Aşındırma planı bu farkı gözetir. Her dişte aynı miktar uygulanmaz. Bölgeye göre belirlenen değerler toplandığında hedeflenen yer kazancı elde edilir.

Kimler için uygundur?

Stripping, yer gereksinimi sınırlı olan hastalarda gündeme gelir. Gereksinimin miktarı ölçümle belirlenir. Sonuç birkaç milimetre düzeyindeyse bu yöntem değerlendirilir.

Hafif ve orta düzey çapraşıklık en sık uygulama alanıdır. Dişlerin hafifçe üst üste bindiği vakalarda kazanılan yer sıralama için yeterli olabilir.

Şeffaf plak tedavisi gören hastalarda yöntem sık kullanılır. Plak tedavisinde hareketin planlanan biçimde ilerlemesi için gereken yer bu yolla açılabilir.

Daha önce ortodontik tedavi görmüş ve hafif geri dönme yaşamış hastalarda da uygundur. Sınırlı düzeltme gerektiren bu vakalarda büyük bir işleme gerek kalmaz.

Diş boyutlarında orantısızlık bulunan hastalar bir başka gruptur. Alt ve üst dişlerin genişlik farkı kapanışı bozuyorsa aşındırma dengeleme sağlayabilir.

Üçgen biçimli diş yapısına sahip hastalarda da değerlendirilir. Ara yüz temas alanının genişletilmesi, sıralama sonrasında oluşabilecek boşluk görünümünü sınırlar.

Mine kalınlığı yeterli olmalıdır. İnce mine yapısına sahip hastalarda aşındırma sınırlı tutulur veya uygulanmaz. Bu değerlendirme muayenede yapılır.

Çürük durumu belirleyicidir. Yaygın çürüğü bulunan hastalarda önce restoratif tedavi tamamlanır. Ara yüzde dolgu bulunması da plana etki eder.

Diş eti sağlığı aranan bir başka koşuldur. İltihaplı dokuda ortodontik hareket başlatılmaz. Periodontal tedavi önce yapılır.

Aşırı yer gereksinimi olan hastalarda bu yöntem yetersiz kalır. Bu vakalarda genişletme veya çekimli plan değerlendirilir; ayrıntılar çekimli ortodontik tedavi sayfasındadır.

Hastanın ağız bakımı alışkanlığı da göz önünde bulundurulur. Aşındırılan yüzeylerin düzenli temizlenmesi beklenir. Bu konuda yönlendirme yapılır.

Karar hastayla birlikte verilir. Kazanılacak yer, işlemin sınırları ve alternatif yöntemler açık biçimde anlatılır. Onay alınmadan uygulama yapılmaz.

Ön bölgede sınırlı bir sıkışıklık nedeniyle başvuran yetişkin hastalarda yöntem sık gündeme gelir. Büyüme tamamlandığı için genişletme seçeneği daralmıştır.

Alt kesici dişlerdeki hafif çapraşıklık en bilinen örnektir. Bu bölgede kazanılan birkaç milimetre çoğu vakada sıralama için yeterli olur.

Tedavi nasıl uygulanır?

Süreç ölçüm ve planlamayla başlar. Ağız içi tarama veya ölçü alınır, fotoğraflar çekilir ve röntgen değerlendirmesi yapılır. Gereken yer milimetre cinsinden hesaplanır.

Plan üzerinde hangi dişlerin ara yüzlerinde ne kadar aşındırma yapılacağı belirlenir. Miktar dişe ve bölgeye göre değişir. Toplam kazanç bu dağılıma göre hesaplanır.

Şeffaf plak tedavisinde bu bilgi tedavi planında aşama numarasıyla birlikte yer alır. Böylece aşındırmanın hangi plak sırasında yapılacağı önceden bilinir.

Uygulama öncesinde dişler temizlenir. Ara yüzlerde plak birikimi varsa giderilir. Bu, aşındırmanın denetimli yapılabilmesi için gereklidir.

İşlem sırasında ince metal şeritler veya döner aletler kullanılır. Araç seçimi bölgeye ve gereken miktara göre yapılır. Her iki yaklaşımda da aşındırma kademeli ilerletilir.

Aşındırma sırasında ölçüm yapılır. Kalibre edilmiş ince ölçü şeritleri, kazanılan aralığın kontrol edilmesini sağlar. Böylece planlanan miktar aşılmaz.

Çoğu hastada anestezi gerekmez. Mine dokusunda sinir uçları bulunmadığı için işlem ağrılı değildir. Hassasiyeti olan hastalarda lokal anestezi uygulanabilir.

Aşındırma tamamlandığında yüzeyler cilalanır. Bu adım atlanmaz. Pürüzlü kalan bir yüzey plak birikimini kolaylaştırır ve leke oluşumuna zemin hazırlar.

Cila sonrasında florür uygulaması yapılır. Bu uygulama mine yüzeyinin dirençli kalmasına katkı sağlar ve işlem sonrası hassasiyeti azaltır.

Ortodontik hareket, kazanılan yerin kullanılmasıyla sürer. Braket tedavisinde tel ayarlanır, plak tedavisinde bir sonraki plak takılır.

Kontroller olağan takvimle devam eder. Aşındırılan bölgeler her kontrolde incelenir. Gerekirse ek aşındırma sonraki aşamalara bırakılır.

Tedavi süresince işlem tek seferde tamamlanmayabilir. Kademeli aşındırma, gereksinim ortaya çıktıkça yapılır. Bu yaklaşım gereksiz madde kaybını önler.

Aşındırma sırasında komşu diş eti dokusunun korunması gerekir. Bunun için koruyucu ayırıcılar veya şeritler kullanılabilir.

İşlem sonrasında ara yüzler diş ipiyle kontrol edilir. Takılma yaratan bir basamak kalmadığından emin olunur.

Tedavi ne kadar sürer?

Stripping işleminin kendisi kısa sürer. Birkaç dişin ara yüzünde yapılan aşındırma çoğunlukla aynı randevuda tamamlanır. Ek bir randevu gerekmez.

Tek bir seansta kaç dişe uygulanacağı plana göre değişir. Bazı vakalarda tüm aşındırma bir kerede yapılır, bazılarında aşamalara bölünür.

Kademeli uygulamada işlem tedavi boyunca birkaç kontrole yayılır. Bu yaklaşım, gereksinimin gerçekten oluştuğu anda aşındırma yapılmasını sağlar.

Yöntemin toplam tedavi süresine doğrudan bir katkısı yoktur. Süreyi belirleyen etken ortodontik hareketin kendisidir.

Bununla birlikte, çekimden kaçınılabilen vakalarda toplam takvim kısalabilir. Kapatılacak büyük bir boşluk bulunmadığı için hareket miktarı azalır.

Braket tedavisinde toplam süre çoğu vakada 12 ila 24 ay arasındadır. Plak tedavisinde de benzer bir aralık geçerlidir.

Kontroller 4-8 haftada bir yapılır. Aralık, kullanılan sisteme ve tedavi aşamasına göre belirlenir.

Kontrollere düzenli gelinmesi takvimi doğrudan etkiler. Kaçırılan randevular planlanan aşamayı öteler.

Şeffaf plak tedavisinde plak değişim takvimine uyulması önemlidir. Aşındırma yapılan aşamada planın gerisinde kalınması hareketi aksatabilir.

Tedavi ortasında öngörü yeniden değerlendirilir. Elde edilen ilerleme planla karşılaştırılır ve güncel takvim hastaya bildirilir.

Muayenede hastaya bir süre aralığı verilir. Bu aralık bir öngörüdür ve kişiye özel olarak daraltılır.

Sürenin belirsiz kalması hastayı tedirgin edebilir. Bu nedenle her kontrolde hangi aşamada olunduğu açık biçimde anlatılır.

Aşındırma yapılan aşamada bir sonraki kontrol biraz daha erkene alınabilir. Bu, hareketin planlandığı gibi ilerlediğini görmek içindir.

Plan içinde birden çok aşındırma aşaması varsa bunların takvimi baştan hastayla paylaşılır. Böylece hangi randevuda ne yapılacağı bilinir.

Yöntemin güçlü yanları

Yöntemin en belirgin kazancı, sınırlı yer gereksiniminin diş çekmeden karşılanabilmesidir. Bu, uygun vakalarda planı sadeleştirir.

İşlem kısa sürer ve ek randevu gerektirmez. Ortodontik kontrol sırasında tamamlanabilir. Hasta açısından ek bir yük oluşturmaz.

Çoğu hastada anestezi gerekmez. Mine dokusunda sinir uçları bulunmadığı için aşındırma ağrı oluşturmaz.

İyileşme dönemi yoktur. Hasta işlemden hemen sonra olağan yaşamına döner. Beslenme kısıtı gerekmez.

Kazanılan yer denetimli biçimde dağıtılabilir. Aşındırma birden çok ara yüze bölündüğü için tek bir bölgede yoğunlaşma olmaz.

Ara yüz temas alanının genişlemesi bazı vakalarda kazanç sağlar. Üçgen biçimli dişlerde görülen siyah boşluk görünümü sınırlanabilir.

Diş boyutu orantısızlığı bulunan hastalarda kapanış ilişkileri düzeltilebilir. Bu, sonucun kararlılığına katkı sağlar.

Yöntem şeffaf plak tedavisiyle uyumludur. Planlama yazılımı üzerinden aşındırma miktarı ve zamanı önceden belirlenebilir.

Kademeli uygulama gereksiz madde kaybını önler. Yalnızca gerektiği kadar aşındırma yapılır ve fazlası bırakılır.

Braketlerin bırakılmasından sonra ek bir işlem gerekmez. Aşındırılan yüzeyler tedavi sırasında cilalanmış ve florürlenmiş olur.

Alternatiflerle karşılaştırıldığında işlem yükü düşüktür. Cerrahi bir girişim ya da iyileşme dönemi içermez.

Karar geri alınamaz olduğu için plan titizlikle kurulur. Bu titizlik, sonucun öngörülebilirliğine de katkı sağlar.

Yöntem, çekimli ve çekimsiz planlar arasında bir ara seçenek oluşturur. Sınırda kalan vakalarda karar bu yolla dengelenebilir.

Kazanılan yerin ön bölgede kullanılabilmesi de bir kazançtır. Sıralama, çoğunlukla sorunun görüldüğü bölgede sağlanır.

Riskler ve sınırlar

Stripping geri alınamaz bir işlemdir. Kaldırılan mine yeniden oluşmaz. Bu nedenle miktar planla sınırlanır ve gereksiz aşındırmadan kaçınılır.

Aşırı aşındırma bilinen bir risktir. Sınırın aşılması mine kalınlığını gereğinden fazla azaltabilir. Ölçüm bu riski denetim altında tutmak içindir.

Cilalanmayan yüzeyler pürüzlü kalır. Pürüzlü yüzeyde plak birikimi kolaylaşır ve leke oluşumu görülebilir. Cila adımı bu nedenle atlanmaz.

Kısa süreli hassasiyet görülebilir. Bu şikâyet genellikle birkaç gün içinde geçer. Sürerse kontrolde değerlendirilir.

İnce mine yapısına sahip hastalarda yöntem sınırlıdır. Bu değerlendirme muayenede ve gerektiğinde röntgen üzerinden yapılır.

Ara yüzde dolgu bulunması planı etkiler. Dolgu yüzeyinde aşındırma yapılması uygun olmayabilir. Bu bölgeler önceden belirlenir.

Diş eti sağlığı yetersiz olan hastalarda işlem ertelenir. İltihaplı dokuda ara yüz çalışması ek zorlanma yaratır.

Yöntem her yer gereksinimini karşılamaz. Belirgin çapraşıklıkta stripping tek başına yetersiz kalır ve zorlanması sakıncalıdır.

Yetersiz kalan bir aşındırmanın sonucu, dişlerin kemik sınırlarının dışına itilmesi olabilir. Bu da diş eti çekilmesi ve geri dönme riskini artırır.

Ağız bakımı yetersiz kalan hastalarda çürük riski gündeme gelir. Düzenli fırçalama ve ara yüz temizliği bu riski azaltır.

Tedavi sonrasında pekiştirme yapılmazsa geri dönme görülür. Cochrane derlemesi bir pekiştirme yönteminin kullanılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Bu sayfadaki bilgi genel bilgilendirme amaçlıdır. Sizin için uygun yaklaşımın ne olduğu, ancak muayene ve ölçüm sonrasında söylenebilir.

Belgelenmemiş bir aşındırma sonraki değerlendirmeleri güçleştirir. Bu nedenle uygulanan miktar hasta dosyasına kaydedilir.

Aynı ara yüzde tekrarlanan aşındırmadan kaçınılır. Daha önce inceltilmiş bir yüzeyde ikinci bir uygulama planlanırken kalan mine kalınlığı değerlendirilir.

Tedaviden sonra

İşlem sonrasında özel bir kısıt yoktur. Hasta olağan beslenme ve bakım düzenine devam eder.

Aşındırılan yüzeylerin temizliğine dikkat edilmesi istenir. Ara yüz fırçası veya diş ipi kullanımı bu bölgelerde önem taşır.

Florür içeren diş macunu kullanımı önerilir. Düzenli kullanım mine yüzeyinin dirençli kalmasına katkı sağlar.

Kısa süreli hassasiyet için hekim öneri verebilir. Hassasiyet giderici macunlar bu dönemde kullanılabilir.

Ortodontik tedavi tamamlandığında braketler veya plaklar bırakılır. Diş yüzeyleri temizlenir ve cilalanır.

Aynı gün ölçü alınarak pekiştirme planı başlatılır. Ön dişlerin arka yüzüne yapıştırılan ince tel veya şeffaf plak kullanılır.

Pekiştirme döneminde kontroller sürer. İlk yıl daha sık, sonrasında altı ayda bir yapılan muayene önerilir.

Yapıştırılan telin koptuğu durumlarda geciktirmeden başvurulmalıdır. Kopan tel fark edilmezse dişler kısa sürede eski konumuna dönmeye başlar.

Diş hekimi kontrolleri de olağan takvimle devam eder. Çürük ve diş eti kontrolü altı ayda bir yapılır.

Ara yüzlerde renklenme fark edilirse kontrolde bildirilmelidir. Yüzey cilası gerektiğinde yenilenebilir.

Bölümdeki diğer yöntemleri karşılaştırmak isterseniz tedaviler bölümüne dönebilirsiniz. Şeffaf plak tedavisiyle birlikte uygulanması için şeffaf plak tedavisi sayfası ilgili olabilir.

Pekiştirme aşamasının ayrıntıları için pekiştirme ve retainer sayfasına bakabilirsiniz.

Tedavi bitiminde kayıtlar yeniden alınır. Başlangıç ve bitiş kayıtları karşılaştırılarak elde edilen değişim hastayla birlikte değerlendirilir.

Pekiştirme plakları kutusunda saklanır ve sıcak suyla yıkanmaz. Bu bilgiler hastaya yazılı olarak da verilir.

Sık sorulan sorular

Muayenede en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Sizin durumunuza özel yanıtlar ancak klinik değerlendirme sonrasında verilebilir.

Stripping mineye zarar verir mi?

Uygun ölçüde ve doğru araçla yapıldığında mine bütünlüğü korunur. Aşındırma sınırı diş başına birkaç onda milimetredir. Sonrasında yüzey cilalanır ve florür uygulanır.

Stripping sonrası diş hassasiyeti olur mu?

Kısa süreli hafif bir hassasiyet görülebilir. Bu şikâyet genellikle birkaç gün içinde geçer. Sürerse kontrolde değerlendirilir.

Ne kadar yer kazandırır?

Kazanılan miktar aşındırılan diş sayısına bağlıdır. Genellikle birkaç milimetrelik bir kazanç sağlanır. Bu, hafif ve orta düzey çapraşıklık için yeterli olabilir.

Stripping çekimin yerini tutar mı?

Yalnızca yer gereksinimi sınırlı olan vakalarda. Belirgin yer gereksiniminde stripping tek başına yetersiz kalır ve başka yöntemler değerlendirilir.

Aşındırılan diş sonradan çürür mü?

Uygun ölçüde yapılan ve cilalanan yüzeylerde çürük riskinde artış beklenmez. Ağız bakımının düzenli sürdürülmesi bu konuda belirleyicidir.

Şeffaf plak tedavisinde de uygulanır mı?

Evet. Plak tedavilerinde stripping sık kullanılan bir yer kazanma yöntemidir. Hangi aşamada yapılacağı tedavi planında belirtilir.