Ortodontik Röntgen ve Ölçü Alma

Kayıtların amacı

Ortodontik tanı yalnızca ağız içi muayeneyle konulmaz. Dişlerin kök konumları, çene kemiklerinin yapısı ve çene ilişkileri ancak görüntüleme ve ölçümle değerlendirilebilir.

Kayıt aşamasının amacı bu bilgileri toplamaktır. Toplanan veriler bir araya getirildiğinde tanı netleşir ve plan kurulabilir.

Röntgen kayıtları, gözle görülemeyen yapıları gösterir. Kök uzunlukları, gömülü dişler ve kemik desteği bu filmlerde değerlendirilir.

Panoramik film tüm dişleri ve çene kemiklerini tek karede verir. Gömülü diş, eksik diş veya kök sorunu bu filmde saptanır.

Yan kafa filmi ise ölçüm için kullanılır. Alt ve üst çenenin birbirine ve kafa kaidesine göre konumu bu film üzerinde hesaplanır.

Ölçüm sonuçları tedavi yaklaşımını belirler. Sorunun dişsel mi yoksa çene kaynaklı mı olduğu bu değerlendirmeyle ayırt edilir.

Diş modelleri, dişlerin genişliklerinin ve yay uzunluğunun ölçülmesini sağlar. Yer gereksinimi hesabı bu modeller üzerinden yapılır.

Modeller ayrıca kapanış ilişkilerinin ayrıntılı incelenmesine olanak verir. Ağız içinde görülemeyen temas noktaları model üzerinde değerlendirilebilir.

Fotoğraf kayıtları başlangıç durumunu belgeler. Yumuşak doku, gülüş çizgisi ve profil bu kayıtlarla saklanır.

Bütün kayıtlar birlikte değerlendirilir. Tek bir kayda dayanan karar eksik kalır.

Kayıtlar tedavi boyunca da kullanılır. Ara dönemde alınan filmler ilerlemenin izlenmesini sağlar.

Tedavi bitiminde yeni kayıtlar alınır. Başlangıç ve bitiş kayıtlarının karşılaştırılması elde edilen değişimi ortaya koyar.

Kayıtların dosyada saklanması sonraki yıllarda da değerlidir. Uzun dönemli izlem bu belgelerle yapılır.

Belgelenmiş bir başlangıç durumu, hasta açısından da açıklığı artırır. Neyin değiştiği somut biçimde gösterilebilir.

Kayıt alma aşaması bu nedenle atlanabilir bir adım değildir. Plan, ancak eksiksiz kayıtla kurulabilir.

Görüntüleme istemi gerekçeye dayanır. Diş hekimliğinde film, tanı için gereken bilgiyi verecekse çekilir; alışkanlık olarak istenmez.

Bu yaklaşım ışın miktarının sınırlı tutulmasını sağlar. Dijital sistemlerin yaygınlaşmasıyla kullanılan miktar daha da azalmıştır.

Kayıtların bir başka işlevi de iletişimdir. Filmler ve modeller üzerinden yapılan anlatım, sözlü açıklamayı somutlaştırır.

Adım adım ne yapılır?

Kayıt aşaması çoğunlukla ilk muayeneyle aynı gün veya kısa süre sonra yapılır. Sıra hastanın durumuna göre düzenlenir.

İlk adım fotoğraf kayıtlarıdır. Yüz fotoğrafları önden, yandan ve gülerken çekilir.

Ardından ağız içi fotoğraflar alınır. Ayna ve ekartör yardımıyla dişlerin ön, yan ve üstten görüntüleri kaydedilir.

Bu aşamada dudakların ve yanakların geriye çekilmesi gerekir. Kısa süreli bir rahatsızlık hissi olabilir.

İkinci adım ölçü veya taramadır. Klasik yöntemde kaşık içine yerleştirilen macun kıvamındaki malzeme kullanılır.

Ölçü malzemesi ağızda birkaç dakika bekletilir. Sertleştikten sonra çıkarılır ve modele dönüştürülür.

Dijital yöntemde ise ağız içi tarayıcı kullanılır. Küçük bir kamera dişlerin üzerinde gezdirilir ve üç boyutlu model bilgisayarda oluşur.

Tarama sırasında ağızda malzeme bekletilmez. Bulantı hissi yaşayan hastalarda bu yöntem tercih edilebilir.

Üçüncü adım röntgen kayıtlarıdır. Panoramik film çekiminde hasta cihazın önünde durur ve cihaz baş çevresinde döner.

Çekim sırasında hareketsiz kalınması istenir. İşlem birkaç saniye sürer.

Yan kafa filminde baş belirli bir konumda sabitlenir. Bu, ölçümlerin karşılaştırılabilir olması için gereklidir.

Gerektiğinde ek görüntüleme istenebilir. Gömülü diş veya kök konumu ayrıntı gerektiriyorsa üç boyutlu inceleme gündeme gelir.

Bu inceleme her hastada yapılmaz. Yalnızca gerekçesi bulunan vakalarda istenir.

Kayıtlar tamamlandığında değerlendirme aşamasına geçilir. Ölçümler yapılır ve plan hazırlanır.

Sonuçlar plan görüşmesinde hastayla paylaşılır. Filmler ve modeller üzerinden anlatım yapılır.

Ölçü alınmadan önce ağız su ile çalkalanır. Bu, malzemenin yüzeye daha iyi oturmasını sağlar.

Ölçü sonrasında ağız yeniden çalkalanır. Kalan malzeme parçacıkları temizlenir.

Tarama yapılan uygulamalarda model aynı randevuda ekranda görülebilir. Hasta kendi dişlerinin üç boyutlu görüntüsünü inceleyebilir.

Ne kadar sürer?

Kayıt aşaması çoğunlukla tek randevuda tamamlanır. Toplam süre 20 ila 40 dakika arasında değişir.

Fotoğraf kayıtları birkaç dakika sürer. Yüz ve ağız içi görüntüler kısa sürede alınır.

Klasik ölçü alma işlemi çene başına birkaç dakika sürer. Malzemenin sertleşmesi beklenir.

Ağız içi tarama biraz daha uzun sürebilir. Buna karşılık bekleme süresi bulunmaz ve rahatsızlık hissi azdır.

Panoramik film çekimi birkaç saniyede tamamlanır. Hazırlık aşamasıyla birlikte birkaç dakika sürer.

Yan kafa filmi de benzer sürede alınır. Başın konumlandırılması biraz zaman ister.

Röntgen kayıtları aynı yerde alınabiliyorsa toplam süre kısalır. Yönlendirme gerekiyorsa ek zaman planlanır.

Kayıtların değerlendirilmesi randevu dışında yapılır. Ölçümler ve planlama ayrı bir çalışma gerektirir.

Bu çalışma çoğunlukla birkaç gün sürer. Karmaşık vakalarda süre uzayabilir.

Plan görüşmesi için ikinci bir randevu verilir. Bu görüşme 20 ila 30 dakika sürer.

Başka bir hekimin görüşü gerekiyorsa süreç birkaç gün uzayabilir. Hastaya bu durum önceden bildirilir.

Ara dönemde alınan kontrol filmleri kısa sürer. Bunlar tedavi sırasında gerektiğinde istenir.

Tedavi bitiminde alınan kayıtlar başlangıçtakine benzer sürede tamamlanır.

Toplam kayıt süreci hastaya baştan anlatılır. Kaç randevu gerekeceği önceden bilinir.

Randevuların planlanması hastanın takvimine göre yapılır. Uzaktan gelen hastalarda kayıtlar aynı günde toplanabilir.

Uzaktan gelen hastalarda kayıt ve plan görüşmesi aynı güne alınabilir. Bu düzenleme önceden konuşulur.

Kayıt randevusunun sabah saatlerine alınması, özellikle bulantı duyarlılığı olan hastalarda daha rahat geçmesini sağlayabilir.

Randevuya hazırlık

Kayıt randevusuna gelmeden önce dişlerin fırçalanması istenir. Temiz bir yüzeyde hem fotoğraf hem ölçü daha net olur.

Ölçü alınacaksa randevudan hemen önce ağır bir öğün yenmemesi önerilir. Bu, bulantı hissini azaltır.

Bulantı duyarlılığı olan hastalar bunu önceden bildirmelidir. Ağız içi tarama seçeneği bu durumda değerlendirilir.

Hareketli bir aygıt veya protez kullanılıyorsa randevuya getirilmelidir. Kayıtlar bunlarla ve bunlarsız alınabilir.

Ruj ve koyu makyaj fotoğraf kayıtlarını etkileyebilir. Randevu gününde sade bir görünüm önerilir.

Boyun bölgesinde takı bulunması röntgen çekimini etkiler. Kolye ve küpelerin çıkarılması gerekir.

Gözlük de çekim öncesinde çıkarılır. Metal içeren aksesuarlar filmde gölge oluşturur.

Hamilelik durumu bildirilmelidir. Film çekiminin zamanlaması bu bilgiye göre düzenlenir.

Varsa önceki filmler getirilmelidir. Yakın tarihli bir film varsa yeniden çekim gerekmeyebilir.

Kullanılan ilaçların listesi de yararlıdır. Bazı ilaçlar diş eti ve kemik yanıtını etkileyebilir.

Çocuk hastalarda randevu öncesinde kısa bir bilgilendirme yapılması önerilir. Ne yapılacağının bilinmesi işbirliğini kolaylaştırır.

Çekim sırasında hareketsiz kalınması gerektiği çocuğa anlatılmalıdır. Hareket, filmin yeniden çekilmesine yol açabilir.

Randevuya zamanında gelinmesi önemlidir. Kayıt alma aşaması belirli bir sıra izler.

Sorular önceden not edilebilir. Kayıtlar üzerinden anlatım yapılırken bu sorular yanıtlanır.

Refakatçi gerekiyorsa bu önceden düşünülmelidir. Çocuk hastalarda veli görüşmesi sürecin parçasıdır.

Ağızda açık bir yara veya aktif enfeksiyon varsa kayıt ertelenebilir. Bu durum randevu öncesinde bildirilmelidir.

Sabit bir aygıt takılıysa tarama biraz daha uzun sürebilir. Bu, planlanan randevu süresinde göz önünde bulundurulur.

Kayıtlardan sonra

Kayıtlar alındıktan sonra değerlendirme aşamasına geçilir. Ölçümler yapılır ve bulgular bir araya getirilir.

Diş modelleri üzerinde yer gereksinimi hesaplanır. Bu hesap, çekim kararının dayanağını oluşturur.

Yan kafa filmi üzerinde açı ölçümleri yapılır. Çene ilişkileri ve ön dişlerin eğimi bu ölçümlerle değerlendirilir.

Panoramik film üzerinde kök konumları ve gömülü dişler incelenir. Eksik diş varlığı da bu filmde saptanır.

Bulgular birleştirildiğinde tanı oluşur. Tanı, hasta dosyasına yazılı olarak işlenir.

Tedavi planı bu tanı üzerine kurulur. Seçenekler karşılaştırılır ve öneri hazırlanır.

Plan görüşmesinde kayıtlar hastaya gösterilir. Filmler ve modeller üzerinden anlatım yapılır.

Hangi yöntemin neden seçildiği açıklanır. Alternatifler ve sınırları da paylaşılır.

Süre öngörüsü ve kontrol takvimi bildirilir. Yazılı bilgilendirme verilir.

Karar hastayla birlikte verilir. Onay alınmadan tedaviye başlanmaz.

Kayıtlar tedavi boyunca saklanır. Gerektiğinde başlangıç durumuna dönülerek karşılaştırma yapılır.

Tedavi bitiminde yeni kayıtlar alınır. Değişim bu karşılaştırmayla ortaya konur.

İlk muayenenin nasıl geçtiğini merak ediyorsanız ilk muayene ve planlama sayfasına bakabilirsiniz.

Tedaviye başlama randevusu için braket yapıştırma randevusu sayfası ayrıntı verir.

Bölümdeki diğer aşamaları görmek isterseniz tedavi süreci bölümüne dönebilirsiniz.

Kayıtların bir kopyasını isteyen hastalara bu belgeler verilebilir. Başka bir hekime başvuru durumunda değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Kayıtlar hasta dosyasında saklanır ve kişisel veri olarak korunur. Paylaşım ancak hastanın isteğiyle yapılır.

Sık sorulan sorular

Kayıt aşamasıyla ilgili en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Sizin durumunuza özel yanıtlar ancak klinik değerlendirme sonrasında verilebilir.

Ortodontide hangi röntgenler çekilir?

En sık panoramik film ve yan kafa filmi kullanılır. Panoramik film tüm dişleri ve çene kemiklerini gösterir. Yan kafa filmi çene ilişkilerinin ölçülmesini sağlar.

Röntgen zararlı mı?

Diş hekimliğinde kullanılan filmlerde ışın miktarı düşüktür. Dijital sistemlerde bu miktar daha da azalmıştır. Film yalnızca gerektiğinde ve gerekçesiyle istenir.

Ölçü almak rahatsız edici mi?

Klasik ölçüde kısa süreli bir bulantı hissi olabilir. Ağız içi tarama yapılan uygulamalarda bu his oluşmaz. Yöntem seçimi hastaya göre yapılabilir.

Hamileyken röntgen çekilebilir mi?

Hamilelik durumunda film çekimi ertelenir veya koruyucu önlemlerle sınırlandırılır. Bu bilginin randevu öncesinde bildirilmesi gerekir.

Kayıtlar ne kadar süre saklanır?

Kayıtlar hasta dosyasında saklanır ve tedavi boyunca karşılaştırma için kullanılır. Tedavi bitiminde alınan kayıtlarla başlangıç durumu karşılaştırılır.