Bruksizm (Diş Sıkma) ve Ortodonti

Bruksizm nedir

Bruksizm, dişlerin istem dışı olarak sıkılması ya da birbirine sürtülmesidir. Kişi çoğu zaman bunun farkında olmaz. Bulgular dolaylı yollarla saptanır.

Alışkanlık uyanıkken görülebilir. Bu biçimde çoğunlukla sıkma öne çıkar. Farkındalık çalışmaları yararlı olabilir.

Alışkanlık uykuda da görülebilir. Bu biçimde gıcırdatma sesi duyulabilir. Bilgi çoğu zaman aile üyelerinden gelir.

Nedeni tek bir etkene bağlanamaz. Birden çok etken bir arada rol oynar. Değerlendirme bu nedenle geniş tutulur.

Stres ve gerginlik dönemleri alışkanlığı artırabilir. Öykü bu yönde sorgulanır. Öneriler paylaşılır.

Uyku düzeni değerlendirmeye katılır. Solunum sorunları eşlik edebilir. Gerekirse uzman görüşü istenir.

Bazı ilaçlar ve maddeler tabloya katkı verebilir. Kullanım sorgulanır. Bilgi hekimle paylaşılır.

Kapanıştaki uyumsuzluk değerlendirmeye katılır. Ancak kapanış tek başına belirleyici sayılmaz. Bu ayrım hastaya anlatılır.

Alışkanlığın en görünür sonucu diş yüzeylerindeki aşınmadır. Aşınma zamanla ilerleyebilir. Kayıt tutulur.

Diş kırıkları ve restorasyon kayıpları görülebilir. Bulgu değerlendirilir. Yönlendirme yapılır.

Çiğneme kaslarında gerginlik ortaya çıkabilir. Sabah saatlerinde belirgin olabilir. Muayene yapılır.

Çene eklemi yakınmaları eşlik edebilir. Konu çene eklemi ve ortodonti sayfasında ele alınmaktadır. Değerlendirme birlikte yapılır.

Diş eti çekilmesi ve duyarlılık görülebilir. Bulgular kaydedilir. Destek istenebilir.

Ortodonti bu tabloda alışkanlığı doğrudan ortadan kaldırmaz. Bu sınır açıkça belirtilir. Beklenti buna göre kurulur.

Ortodontik tedavi kapanıştaki belirgin uyumsuzluğu düzeltebilir. Yük dağılımı iyileşebilir. Katkı önceden kesinlik taşımaz.

Koruyucu aparey dişleri aşınmadan korumak için planlanır. Kullanım süresi belirtilir. Uyum denetlenir.

Yaklaşım koruma, davranışsal destek ve gerektiğinde ortodontik düzenlemeden oluşur. Bileşenler birlikte planlanır. Karar bulgulara dayanır.

Ortodontik seçenekler tedaviler bölümünde yer almaktadır. Karşılaştırma muayenede yapılır. Karar birlikte verilir.

Değerlendirme hiçbir aşamada tek bir bulguya dayanmaz. Öykü, muayene ve kayıtlar birlikte ele alınır. Plan kişiye özeldir.

Kayıtlar başlangıçta eksiksiz alınır. Böylece ilerleme karşılaştırmayla izlenir. Dosya klinikte saklanır.

Alışkanlığın şiddeti dönemlere göre değişebilir. Bu nedenle tek bir muayene yeterli olmayabilir. İzlem önerilir.

Kimler değerlendirilir

Değerlendirme yakınma bildiren her kişide yapılır. Öykü ayrıntılı alınır. Muayene bunu izler.

Gece gıcırdatma sesi bildirilen kişiler değerlendirilir. Bilgi aile üyelerinden gelebilir. Kayıt tutulur.

Sabah çene bölgesinde gerginlik bildiren kişiler değerlendirilir. Kaslar muayene edilir. Bulgu kaydedilir.

Diş yüzeylerinde aşınma saptanan kişiler değerlendirilir. Aşınma ölçülür. Fotoğraf alınır.

Dişlerinde duyarlılık bildiren kişiler değerlendirilir. Aşınma ve çekilme incelenir. Yönlendirme yapılabilir.

Restorasyonları sık kırılan kişiler değerlendirilir. Yük dağılımı incelenir. Protetik görüş istenebilir.

Diş kırığı öyküsü bulunan kişilerde değerlendirme genişletilir. Neden araştırılır. Koruma planlanır.

Çene ekleminde yakınma bildiren kişilerde ortak değerlendirme yapılır. Bulgular birlikte ele alınır. Plan ortak kurulur.

Baş bölgesinde yineleyen ağrı bildiren kişilerde değerlendirme genişletilir. Gerekirse hekim görüşü istenir. Karar paylaşılır.

Stres yükü yüksek dönemden geçen kişilerde alışkanlık artabilir. Öykü sorgulanır. Öneriler verilir.

Uyku sorunları bildiren kişilerde değerlendirme genişletilir. Solunum bulguları sorgulanır. Uzman görüşü istenebilir.

Ortodontik tedavi planlanan kişilerde başlangıç kaydı alınır. Aşınma bulguları not edilir. Karşılaştırma sağlanır.

Ortodontik tedavi görmüş ve pekiştirme dönemindeki kişiler değerlendirilir. Düzenek denetlenir. Gerekirse yenilenir.

Protez veya implant planlanan kişilerde koruma ayrıca planlanır. Yük dağılımı önemlidir. Karar ekiple verilir.

Çocuklarda gıcırdatma bildirildiğinde değerlendirme yapılır. Çoğu olguda izlem yeterlidir. Aşınma varsa plan kurulur.

Ergenlerde alışkanlık sorgulanır. Ortodontik tedavi dönemiyle çakışabilir. İzlem sıklaştırılır.

Sistemik hastalığı veya ilaç kullanımı bulunan kişilerde öykü ayrıntılı alınır. Bilgi hekimle paylaşılır. Plan gözden geçirilir.

Değerlendirme bütün bulguların birlikte ele alınmasıyla sonuçlanır. Tek bir ölçüt yeterli değildir. Plan kişiye özeldir.

Kişinin günlük yaşam koşulları görüşmeye katılır. Yük dönemleri belirlenir. Öneriler buna göre kurulur.

Değerlendirme için ilk adım kapsamlı muayenedir. Randevu klinikten alınır. Kayıtlar aynı gün tamamlanabilir.

Diş sıkma yakınması olmayan ancak aşınma saptanan kişiler de değerlendirilir. Bulgu kişinin farkında olmadığı bir alışkanlığa işaret edebilir. Öykü yeniden sorgulanır.

Değerlendirme ve tedavi süreci

Süreç ayrıntılı öyküyle başlar. Alışkanlığın biçimi ve süresi sorgulanır. Günlük yaşam koşulları öğrenilir.

Klinik muayene yapılır. Diş yüzeyleri incelenir. Aşınma bulguları kaydedilir.

Çiğneme kasları elle değerlendirilir. Hassas noktalar belirlenir. Kayıt tutulur.

Çene eklemi değerlendirilir. Ağız açıklığı ölçülür. Sesler kaydedilir.

Kapanış ilişkisi incelenir. Temas noktaları değerlendirilir. Model alınabilir.

Fotoğraf ve röntgen kayıtları alınır. Karşılaştırma için saklanır. Rapor dosyalanır.

Bulgular hastayla paylaşılır. Tablo anlatılır. Sorular yanıtlanır.

İlk aşamada koruma planlanır. Amaç dişlerin aşınmadan korunmasıdır. Öneriler yazılı verilir.

Gece apareyi hazırlanabilir. Ölçü alınır. Uygulama randevusu planlanır.

Aparey teslim edilirken kullanım anlatılır. Takıp çıkarma gösterilir. Bakım öğretilir.

Davranışsal öneriler paylaşılır. Farkındalık çalışmaları anlatılır. Günlük takip istenebilir.

Gerekli olgularda fizyoterapi desteği planlanır. Program birlikte kurulur. İlerleme izlenir.

Uyku sorunları düşünülen olgularda uzman görüşü istenir. Tetkik planlanabilir. Sonuç plana katılır.

Belirli bir dönem sonunda yeniden değerlendirme yapılır. Aşınma ve yakınma karşılaştırılır. Karar verilir.

Ortodontik düzenleme gerekli görülürse plan kurulur. Kuvvetler ölçülü planlanır. İzlem sıklaştırılır.

Ortodontik dönemde koruma sürdürülür. Aparey uyumu düzenlenir. Kayıt güncellenir.

Restoratif gereksinim varsa diş hekimiyle planlanır. Sıralama belirlenir. İş birliği sürdürülür.

Hedefe ulaşıldığında aktif tedavi sonlandırılır. Kayıtlar yenilenir. Sonuç değerlendirilir.

Pekiştirme düzeneği uygulanır. Gerekirse gece apareyiyle birlikte planlanır. Kullanım anlatılır.

İzlem dönemi başlar. Aşınma bulguları yeniden ölçülür. Kontroller sürdürülür.

Süreç boyunca hastanın gözlemleri kayda geçirilir. Bu bilgiler planın yönünü belirler. Görüşme her kontrolde yinelenir.

Hangi uzmanlıklar birlikte çalışır

Bu tabloda değerlendirme çoğu zaman birden çok uzmanlığı gerektirir. Görüşler bir araya getirilir. Plan ortak kurulur.

Ortodontist kapanış ilişkisini ve diş hareketi olanaklarını değerlendirir. Kayıtlar tutulur. Plan hazırlanır.

Diş hekimi aşınma ve restorasyon gereksinimini karşılar. Koruyucu uygulamalar planlanır. İş birliği sürdürülür.

Protez uzmanı ileri aşınma bulunan olgularda plana katılır. Yük dağılımı değerlendirilir. Karar birlikte verilir.

Periodontoloji uzmanı çekilme ve destek doku bulgularında görüş verir. Değerlendirme yapılır. Plan paylaşılır.

Fizyoterapist kas kaynaklı yakınmalarda program hazırlar. Egzersizler öğretilir. İlerleme izlenir.

Uyku tıbbı uzmanı gece bulguları bulunan olgularda değerlendirme yapar. Tetkik istenebilir. Karar ortak verilir.

Kulak burun boğaz uzmanı burun solunumu konusunda görüş verebilir. Gerekirse tetkik istenir. Sonuç plana yansıtılır.

Nöroloji görüşü bazı olgularda istenebilir. Değerlendirme yapılır. Rapor plana katılır.

Psikolojik destek gereken olgularda yönlendirme yapılabilir. Stres yükü tabloyu etkileyebilir. Destek yararlı olabilir.

Hekim görüşü ilaç kullanımı sorgulandığında istenir. Karar hekime aittir. Bu sınır belirtilir.

Hasta ekibin parçasıdır. Öneriler evde sürdürülür. Uyum sonucu etkiler.

Aile üyeleri gece bulguları konusunda bilgi verir. Gözlem yararlı olur. Kayıt tutulur.

Çocuk hastalarda aile eğitimi ayrıca yapılır. Beklenti anlatılır. İzlem planlanır.

Hekimler arasında bilgi paylaşımı sürdürülür. Kayıtlar karşılıklı iletilir. Plan güncel tutulur.

Randevu takvimi ortak düzenlenir. Aşamalar planlanır. Takvim paylaşılır.

Yönlendirme yapılan hekimlere kayıt örneği iletilir. Değerlendirme hızlanır. Süreç kesintisiz yürür.

Görüşler tek bir dosyada toplanır. Böylece plan bütünlük kazanır. Dosya klinikte saklanır.

Bütün aşamalarda bilgilendirme yazılı olarak yapılır. Sorular kayıt altına alınır. Süreç şeffaf yürütülür.

Karar birlikte verilir ve gerekçesi yazılır. Böylece sonraki değerlendirmeler kolaylaşır. Kayıt saklanır.

Ekip çalışmasında sorumluluk sınırları belirlenir. Her hekim kendi alanında karar verir. Bu düzen karışıklığı önler.

Süre ve kontroller

Koruma ve davranışsal yaklaşımlarla yürütülen ilk dönem çoğu olguda birkaç ay sürer. Süre yanıta göre değişir. Öngörü paylaşılır.

Aparey döneminde kontroller genellikle dört ile sekiz haftada bir yapılır. Aralık hekim tarafından belirlenir. Takvim paylaşılır.

İlk kontrolde aparey uyumu değerlendirilir. Gerekirse düzeltme yapılır. Kayıt tutulur.

Aparey yüzeyindeki izler değerlendirilir. Yük bölgeleri bu şekilde görülür. Bulgu kaydedilir.

Aşınma ölçümü belirli aralıklarla yinelenir. Değişim karşılaştırılır. Kayıt güncellenir.

Kas bulguları her kontrolde değerlendirilir. Hassasiyet sorgulanır. Öneriler yenilenir.

Ortodontik düzenleme planlanırsa süre on iki ile otuz ay arasında değişebilir. Kapsam belirleyicidir. Öngörü paylaşılır.

Ortodontik dönemde kontroller genellikle dört ile sekiz haftada bir yapılır. İlerleme ölçülür. Plan güncellenir.

Bu dönemde aparey ve braketler üzerindeki yük ayrıca izlenir. Kırılma bulguları değerlendirilir. Gerekirse düzenleme yapılır.

Ağız bakımı her kontrolde denetlenir. Gerekirse eğitim yenilenir. Destek verilir.

Restoratif işlemler planlandığında takvim ortak kurulur. Sıralama belirlenir. Bilgi paylaşılır.

Stres yükünün arttığı dönemlerde kontroller sıklaşabilir. Karar bulgulara dayanır. Takvim güncellenir.

Randevu aksamaları izlemi zayıflatır. Bu etki hastaya anlatılır. Uyum vurgulanır.

Hedefe ulaşıldığında aktif tedavi sonlandırılır. Apareyler çıkarılır. Kayıtlar yenilenir.

Pekiştirme dönemi hemen başlar. Süresi hekim tarafından belirlenir. Kullanım anlatılır.

Gece apareyi gereken olgularda kullanım sürdürülür. Denetim yapılır. Gerekirse yenilenir.

Apareyler zamanla yıpranır. Yenileme gereksinimi değerlendirilir. Karar bulgulara dayanır.

Uzun dönem izlem önerilir. Alışkanlık dönem dönem değişebilir. Kayıtlar karşılaştırılır.

Süre öngörüsü tahmindir ve kesin değildir. Bireysel yanıt farklılık gösterir. Bu bilgi yazılı verilir.

Takvim yazılı olarak hastaya verilir. Aşamalar tarihleriyle görülür. Güncelleme paylaşılır.

Süre öngörüsü ilk değerlendirmede verilir ve gerektiğinde güncellenir. Değişikliğin gerekçesi anlatılır. Kayıt tutulur.

Riskler ve sınırlar

Bu tabloda tedavi yanıtı kişiden kişiye değişir. Sonuç önceden kesinlik taşımaz. Bilgilendirme yazılı verilir.

Ortodontik tedavi alışkanlığı doğrudan ortadan kaldırmaz. Bu sınır açıkça belirtilir. Beklenti buna göre kurulur.

Koruyucu aparey alışkanlığı sonlandırmaz. Amacı dişleri korumaktır. Bu ayrım anlatılır.

Aparey kullanılmadığında beklenen koruma sağlanamaz. Uyum denetlenir. Öneriler yinelenir.

Apareye bağlı geçici rahatsızlık görülebilir. Düzeltme yapılır. İzlem sürdürülür.

Aparey diş eti sınırını tahriş edebilir. Bulgu bildirilmelidir. Düzenleme yapılır.

Aşınma ilerleyici olabilir. İzlem sürdürülür. Gerekirse restoratif plan kurulur.

Ortodontik dönemde braket ve tellerde kırılma sıklaşabilir. Yük bunun nedeni olabilir. Plan düzenlenir.

Ortodontik dönemde kök çevresinde değişiklikler görülebilir. Röntgenle izlenir. Kuvvetler düzenlenir.

Çene eklemi yakınmaları ortaya çıkabilir veya artabilir. İzlem yapılır. Gerekirse destek planlanır.

Diş eti çekilmesi görülebilir. Bölgeler izlenir. Gerekirse destek istenir.

Sonucun geri dönme olasılığı bulunur. Pekiştirme bu nedenle uygulanır. Kullanım sürdürülmelidir.

Stres dönemlerinde yakınmalar artabilir. Öneriler paylaşılır. Gerekirse destek istenir.

Geri dönüşü olmayan işlemlerden kaçınılır. Kapanışı değiştiren uygulamalar dikkatle planlanır. Karar ekiple verilir.

Ağız bakımı yetersiz kaldığında çürük ve diş eti sorunları görülebilir. Denetim sürdürülür. Eğitim yenilenir.

İlaç kullanımı yalnız hekim önerisiyle olur. Bu sınır belirtilir. Yönlendirme yapılır.

Yakınmalar tedavi sırasında değişirse bildirilmelidir. Değerlendirme yinelenir. Plan güncellenir.

Beklentinin gerçekçi tutulması sürecin parçasıdır. Hedefler yazılı paylaşılır. Sorular yanıtlanır.

Hiçbir tedavi sonucu önceden kesinlik taşımaz. Bireysel yanıt farklıdır. Değerlendirme klinik muayeneyle yapılır.

Riskler süreç boyunca yeniden anlatılır. Böylece bilgi güncel kalır. Onay bilgilendirmeden sonra alınır.

Bildirilen her yakınma kayda geçirilir. Böylece değişimler geriye dönük izlenebilir. Dosya klinikte saklanır.

Sık sorulan sorular

Bruksizm ve ortodontinin bu tablodaki yeri hakkında en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Size özel değerlendirme ancak klinik muayene ve kayıtlar sonrasında yapılabilir.

Diş sıkma ortodontik tedaviyle geçer mi?

Ortodonti sıkma alışkanlığını doğrudan ortadan kaldırmaz. Kapanıştaki uyumsuzluk düzeltilebilir, alışkanlık ayrıca ele alınır.

Gece plağı ne işe yarar?

Dişleri aşınmadan korur ve kasların yükünü azaltır. Kullanım hekim tarafından planlanır.

Diş sıkma neden olur?

Tek bir neden yoktur. Stres, uyku düzeni, bazı ilaçlar ve alışkanlıklar birlikte rol oynayabilir.

Çocuklarda diş gıcırdatma tedavi gerektirir mi?

Çoğu olguda izlem yeterlidir. Aşınma ve yakınma varsa değerlendirme yapılır.

Ortodontik tedavi sırasında sıkma sürerse ne olur?

Aparey ve dişler üzerindeki yük artar. Plan buna göre düzenlenir ve izlem sıklaştırılır.

Pekiştirme plağı gece plağının yerine geçer mi?

Geçmez. İki düzeneğin amacı farklıdır ve gerektiğinde birlikte planlanır.