Ortodontik Ağrı ve Hassasiyet

Hassasiyet neden olur?

Ortodontik hareket, dişe sürekli ve hafif bir kuvvet uygulanmasıyla sağlanır. Bu kuvvet, dişin çevresindeki bağ dokusunda geçici bir değişikliğe yol açar. Hassasiyet bu değişikliğin sonucudur.

Diş, kemik içinde doğrudan sabitlenmiş değildir. Aralarında ince bir bağ dokusu bulunur. Kuvvet uygulandığında bu doku bir tarafta sıkışır.

Sıkışan bölgede kan akımı geçici olarak azalır. Doku bu duruma bir yanıt geliştirir. Bu yanıt sırasında bölge duyarlı hale gelir.

Duyarlılık, ısırma sırasında daha belirgin hissedilir. Dişler birbirine değdiğinde basınç artar. Bu nedenle çiğneme ilk günlerde zorlaşır.

Hissedilen şey çoğunlukla keskin bir ağrı değildir. Hastalar bunu basınç, gerginlik veya künt bir rahatsızlık olarak tarif eder. Tanım kişiden kişiye değişir.

Hassasiyetin şiddeti kişiye göre farklılık gösterir. Aynı sistem iki hastada farklı yoğunlukta hissedilebilir. Bu fark olağandır.

Kuvvetin miktarı da etkilidir. Ortodontik tedavide hafif kuvvetler kullanılır. Aşırı kuvvet hem hassasiyeti hem doku yanıtını artırır.

İlk tel çoğunlukla en ince ve en esnek olanıdır. Buna rağmen ilk günlerdeki hassasiyet en belirgin olandır. Bunun nedeni dokunun ilk kez kuvvetle karşılaşmasıdır.

Sonraki tel değişimlerinde doku bu duruma alışır. Şikâyet çoğunlukla daha hafif olur. Bazı hastalarda neredeyse hissedilmez.

Braketlerin dudak ve yanağa teması ayrı bir rahatsızlık kaynağıdır. Bu, dişteki hassasiyetten farklıdır. Yumuşak dokuda batma veya sürtünme biçiminde hissedilir.

Yumuşak dokudaki bu rahatsızlık birkaç gün içinde azalır. Doku zamanla uyum sağlar. Mum kullanımı bu dönemde kolaylık sağlar.

Şeffaf plak kullananlarda her yeni sette benzer bir hassasiyet olur. Şikâyet çoğunlukla ilk gün belirgindir. Sonraki günlerde azalır.

Hassasiyetin varlığı, tedavinin çalıştığının bir göstergesidir. Ancak şiddeti ilerlemenin ölçüsü değildir. Az hisseden hastalarda tedavi aynı biçimde ilerler.

Hassasiyetin varlığı ile hareketin hızı arasında doğrudan bir bağ kurulamaz. Çok hisseden hastada tedavi daha hızlı ilerlemez. Bu yanlış beklenti sık karşılaşılan bir yanılgıdır.

Ağrı eşiği kişiden kişiye farklıdır ve bu fark klinik olarak beklenen bir durumdur. Aynı uygulamayı iki hasta çok farklı tarif edebilir. Şikâyetin tarifi ciddiye alınır.

Ne yapılabilir?

İlk adım yumuşak beslenmeye geçmektir. Isırma gerektiren gıdalar birkaç gün ertelenir. Çorba, yoğurt ve püre bu dönemde uygundur.

Ilık su ile ağız çalkalamak rahatlatıcı olabilir. Çok sıcak veya çok soğuk içeceklerden kaçınılır. Ilıklık daha rahat gelir.

Hekimin önerdiği ağrı kesici kullanılabilir. Kullanım dozu ve sıklığı hekim tarafından belirtilir. Kendi başına ilaç seçimi önerilmez.

Ağrı kesici gerekiyorsa randevudan sonra beklenmeden alınabilir. Şikâyet yerleşmeden alınması daha etkili olur. Bu, randevuda anlatılır.

Yumuşak bir şey ısırmak bazı hastalarda rahatlama sağlar. Temiz bir gazlı bez veya yumuşak silikon parça kullanılabilir. Bu yöntem herkeste işe yaramaz.

Dudak ve yanaktaki batma için ortodontik mum kullanılır. Küçük bir parça braketin üzerine bastırılır. Yemekten önce çıkarılır.

Mum bitmişse randevuda yenisi istenebilir. Eczanelerde de bulunur. Yanında bulundurulması önerilir.

Yara oluşmuşsa hekim bir ağız çalkalama solüsyonu önerebilir. Kullanım süresi sınırlıdır. Öneri olmadan kullanılmamalıdır.

Fırçalama bu dönemde sürdürülür. Yumuşak fırça kullanımı kolaylık sağlar. Bakımın kesilmesi ek sorun yaratır.

Soğuk uygulama bazı hastalarda yumuşak doku şikâyetini azaltabilir. Dışarıdan kısa süreli uygulanır. Doğrudan cilde temas ettirilmez.

Dikkati dağıtan etkinlikler ilk günlerde yardımcı olabilir. Özellikle çocuk hastalarda bu yaklaşım işe yarar. Şikâyetin algılanışını hafifletir.

Hassasiyet nedeniyle randevuya gelmemek doğru değildir. Kontroller sürdürülür. Şikâyet randevuda paylaşılır.

Şikâyetin seyri not edilebilir. Hangi günlerde arttığı ve neyin rahatlattığı kaydedilir. Bu bilgi sonraki randevuda kullanılır.

Şikâyet yoğunken sakız ve sert gıdalardan uzak durmak gerekir. Çiğneme kaslarının zorlanması hassasiyeti artırır. Bu dönem geçicidir.

Uyku düzeninin korunması da yardımcı olur. Dinlenmiş bir bedende şikâyet daha rahat tolere edilir. Bu, basit ama etkili bir öneridir.

Ne kadar sürer?

Braketler takıldıktan sonra hassasiyet çoğunlukla ilk gün akşamı başlar. İşlem sırasında ve hemen sonrasında şikâyet olmaz. Bu gecikme olağandır.

Şikâyet ikinci ve üçüncü günlerde en belirgin düzeye ulaşır. Bu dönemde çiğneme zorlaşabilir. Yumuşak beslenme önerilir.

Dördüncü günden itibaren azalma başlar. Çoğu hastada bir hafta içinde şikâyet geriler. Bazı hastalarda daha kısa sürer.

Yumuşak dokudaki batma ve sürtünme birkaç gün sürer. Doku uyum sağladıkça azalır. İlk iki hafta içinde çoğunlukla biter.

Her tel değişiminden sonra kısa bir hassasiyet dönemi olur. Bu dönem çoğunlukla iki gündür. Şiddeti ilk randevudakinden hafiftir.

Kalın tellere geçildiğinde hassasiyet biraz artabilir. Bu geçiş tedavinin ortasında olur. Yine birkaç günle sınırlıdır.

Lastik kullanımına başlandığında da hassasiyet olabilir. İlk günlerde çiğneme kaslarında yorgunluk hissedilebilir. Bu his kısa sürede geçer.

Yeni bir aparey takıldığında uyum dönemi birkaç gün sürer. Konuşma ve yutkunma değişebilir. Bu değişiklikler geçicidir.

Şeffaf plak kullananlarda her yeni set ilk gün hissedilir. Sonraki günlerde azalır. Set değişimi akşam yapılırsa uyum kolaylaşır.

Mini vida uygulandığında bölgesel bir hassasiyet olabilir. Çoğunlukla birkaç gün sürer. Şikâyet uzarsa değerlendirme gerekir.

Braketler çıkarıldıktan sonra kısa süreli bir hassasiyet olabilir. Dişler alıştıkları basınçtan kurtulmuştur. Bu his birkaç günde geçer.

Pekiştirme apareyi takıldığında da kısa bir uyum dönemi olur. Özellikle ilk gecelerde hissedilir. Sonrasında alışılır.

Bir haftadan uzun süren şikâyet olağan seyrin dışındadır. Bu durumda randevu alınmalıdır. Nedeni değerlendirilir.

Şikâyetin süresi kullanılan sisteme göre belirgin biçimde değişmez. Farklı braket türlerinde benzer bir seyir gözlenir. Belirleyici olan uygulanan kuvvettir.

İlk hafta geçtikten sonra olağan yaşam düzenine dönülür. Beslenme ve konuşma alışılmış biçimini alır. Kalan kısıtlamalar gıda kaynaklıdır.

Randevuya hazırlık

Randevudan önce bir öğün yenmesi yararlıdır. İşlem sonrası hassasiyet başlayabilir. Aç karnına dönmek zorlaştırıcı olur.

Evde yumuşak gıdaların hazır bulundurulması işi kolaylaştırır. Çorba ve yoğurt önceden hazırlanabilir. Alışveriş randevudan önce yapılabilir.

Ağrı kesici bulundurulması önerilebilir. Hangi ilacın uygun olduğu hekime sorulur. Kendi başına seçim yapılmaz.

Ortodontik mum randevuda verilir. Yanında taşınması önerilir. Batma oluştuğunda hemen kullanılabilir.

Randevu, yoğun bir günün hemen öncesine alınmayabilir. İlk günlerin daha sakin geçmesi rahatlık sağlar. Takvim buna göre düzenlenebilir.

Çocuk hastalarda ne beklenmesi gerektiği önceden anlatılmalıdır. Bilinmeyen bir his kaygı yaratır. Açıklama bu kaygıyı azaltır.

Okul veya sınav dönemleri dikkate alınabilir. Randevu tarihi buna göre seçilebilir. Bu düzenleme randevu alınırken konuşulur.

Daha önce yaşanan hassasiyet deneyimi paylaşılmalıdır. Şiddetli yaşayan hastalarda ek öneriler verilebilir. Kişiye göre düzenleme yapılır.

Kullanılan düzenli ilaçlar bildirilmelidir. Bazı ilaçlar ağrı kesici seçimini etkiler. Bilgi kayda geçirilir.

Alerji öyküsü varsa hatırlatılmalıdır. İlaç önerisi buna göre yapılır. Güvenli seçim sağlanır.

Randevu sonrasında ilk saatlerde şikâyet olmayabilir. Bu, sonrasında olmayacağı anlamına gelmez. Hazırlık yine de yapılır.

Randevudan çıkarken sorular sorulabilir. Ne bekleneceği ve ne yapılacağı netleştirilir. Yazılı bilgi de verilir.

İletişim bilgileri saklanmalıdır. Beklenmedik bir durumda başvurulur. Bu bilgi bilgilendirme belgesinde yer alır.

Randevu günü için evde küçük bir hazırlık listesi yapılabilir. Yumuşak gıdalar, ağrı kesici ve mum bu listede yer alır. Hazırlık ilk günleri kolaylaştırır.

Uzaktan gelen hastalarda dönüş yolculuğu da hesaba katılmalıdır. Uzun yolculuk öncesinde hafif bir öğün tercih edilebilir. Yanında su bulundurulması önerilir.

Ne zaman başvurmalı?

Bir haftadan uzun süren şikâyet için randevu alınmalıdır. Olağan seyirde bu süre içinde gerileme beklenir. Sürmesi değerlendirme gerektirir.

Azalmak yerine artan şikâyet de değerlendirilmelidir. Bu seyir olağan değildir. Nedeni araştırılır.

Tek bir dişte yoğunlaşan ağrı bildirilmelidir. Yaygın hassasiyetten farklıdır. Ayrı bir nedene işaret edebilir.

Sıcak ve soğuğa karşı belirgin duyarlılık varsa haber verilmelidir. Bu, farklı bir sorunun belirtisi olabilir. Diş hekimi değerlendirmesi gerekebilir.

Diş etinde şişlik ve kanama varsa randevu alınmalıdır. Bu bulgular hassasiyetten ayrı değerlendirilir. Bakım düzeni gözden geçirilir.

Yüzde şişlik veya ateş varsa geciktirilmemelidir. Bu bulgular acil değerlendirme gerektirir. Bekleme uygun değildir.

Batan bir tel varsa mum ile geçici çözüm uygulanır. Sorun sürerse randevu alınır. Kısa bir işlemle giderilir.

Yara iyileşmiyorsa bildirilmelidir. Uzun süren yara değerlendirme gerektirir. Ek öneri verilebilir.

Ağrı nedeniyle beslenme belirgin biçimde bozulduysa haber verilmelidir. Çözüm birlikte aranır. Geçici düzenlemeler yapılabilir.

Aksaklıklarda izlenecek yol braket koptu, tel battı sayfasında ayrıntılı anlatılmaktadır.

Beslenme önerileri için ortodontide beslenme sayfasına bakabilirsiniz.

Kontrol düzeni kontrol randevuları sayfasında anlatılmaktadır.

Bölümün tamamı için tedavi süreci bölümüne dönebilirsiniz.

Şikâyetle ilgili başvuru için bir sonraki kontrol beklenmemelidir. Ara randevu alınabilir. Erken değerlendirme çoğu durumu kısa sürede çözer.

Başvuru sırasında şikâyetin ne zaman başladığı ve neyin artırdığı anlatılmalıdır. Bu bilgiler değerlendirmeyi yönlendirir. Kısa bir not yeterlidir.

Sık sorulan sorular

Ortodontik hassasiyetle ilgili en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Şikâyetiniz olağan seyrin dışına çıkıyorsa randevu alınması önerilir.

Braket takılırken ağrı olur mu?

Yapıştırma işleminin kendisi ağrılı değildir ve anestezi gerekmez. Hassasiyet, ilk tel takıldıktan sonraki saatlerde başlar.

Hassasiyet ne kadar sürer?

Çoğu hastada ikinci ve üçüncü günlerde en belirgin düzeydedir, bir hafta içinde geriler.

Ağrı kesici alabilir miyim?

Hekiminizin önerdiği ağrı kesici kullanılabilir. Kendi başınıza ilaç seçmeniz önerilmez.

Her tel değişiminde aynı şey olur mu?

Hayır. İlk randevudan sonraki hassasiyet en belirgin olanıdır; sonraki tel değişimlerinde çoğunlukla daha hafiftir.

Ne zaman hekime başvurmalıyım?

Bir haftadan uzun süren, artan veya tek bir bölgede yoğunlaşan şikâyet için randevu alınmalıdır.