Braketle Ağız Bakımı

Bakımın amacı

Ortodontik tedavi sırasında ağız bakımının amacı, dişleri ve diş etlerini tedavi boyunca sağlıklı tutmaktır. Braketler diş yüzeyine yeni köşeler ekler. Bu köşeler plağın tutunmasını kolaylaştırır.

Plak, ağızdaki bakterilerin oluşturduğu yumuşak bir tabakadır. Temizlenmediğinde asit üretimi artar. Bu asit mine yüzeyinde mineral kaybına yol açar.

Mineral kaybının ilk görünen belirtisi beyaz lekedir. Leke, braketin çevresinde bir çerçeve biçiminde ortaya çıkar. Braket çıkarıldığında görünür hale gelir.

Beyaz lekeler kalıcı olabilir. Bir kısmı florür uygulamasıyla durdurulabilir ama tümüyle silinmesi garanti değildir. Bu nedenle lekenin oluşmasını önlemek, sonradan gidermeye çalışmaktan daha anlamlıdır.

İkinci risk diş eti iltihabıdır. Braket çevresindeki plak diş etini uyarır. Kanama ve şişlik gelişebilir.

Diş eti şişliği ilerlerse tedaviye ara verilmesi gerekebilir. Bu ara, tedavi süresini uzatır. Bakım düzeni bu nedenle süreyle de ilgilidir.

Üçüncü risk çürüktür. Uzun süre temizlenmeyen bölgelerde çürük gelişebilir. Braket altındaki bölge özellikle risklidir.

Bakımın amacı bu üç riski de baştan önlemektir. Tedavi bittiğinde dişlerin hem düzgün hem sağlıklı olması hedeflenir. Bu iki hedef birbirinden ayrılamaz.

Bakım düzeni tedavinin başında öğretilir. Uygulama ağızda gösterilir. Randevularda tekrar değerlendirilir.

Her kontrolde diş eti durumu incelenir. Kanama varsa yöntem yeniden anlatılır. Gerekirse ek araç önerilir.

Bakımın hastanın sorumluluğunda olduğu baştan söylenir. Hekim yöntemi öğretir, uygulama günlük yaşamda sürdürülür. Bu iş bölümü açıkça belirtilir.

Çocuk hastalarda velinin denetimi gerekir. Küçük yaşta fırçalama düzeni tek başına yürütülemeyebilir. Velinin kontrolü sonucu belirgin biçimde etkiler.

Şeffaf plak kullanan hastalarda bakım daha kolaydır ama gerekliliği azalmaz. Plaklar çıkarılıp dişler fırçalanır. Plakların kendisi de temizlenir.

Bakım düzeni, tedavinin görünmeyen ama sonucu belirleyen tarafıdır. Dişlerin düzgün sıralanması, mine yüzeyi zarar görmüşse istenen sonucu vermez. Bu nedenle iki hedef birlikte izlenir.

Braket çevresindeki temizlik, tedavi bittikten sonra da anlam taşır. Bu dönemde kazanılan alışkanlık pekiştirme döneminde sürer. Uzun vadeli ağız sağlığına katkı sağlar.

Adım adım bakım

Fırçalama, braket hattının üstünden ve altından ayrı ayrı yapılır. Fırça, dişe açılı tutulur. Braketin üst ve alt kenarına ayrı ayrı ulaşılır.

Önce dış yüzeyler temizlenir. Fırça küçük dairesel hareketlerle gezdirilir. Her bölgede birkaç saniye kalınır.

Ardından iç yüzeylere geçilir. Bu bölgeler çoğunlukla atlanır. Fırçanın ucu kullanılarak temizlenir.

Sonra çiğneme yüzeyleri fırçalanır. Bu yüzeylerde braket yoktur ama yiyecek birikir. İleri geri hareketle temizlenir.

Toplam fırçalama süresi en az iki dakika olmalıdır. Braketli ağızda bu süre biraz uzayabilir. Süre tutulması yararlıdır.

Fırçalamadan sonra ara yüz fırçası kullanılır. Bu fırça braketlerin arasına ve telin altına girer. Uygun kalınlıkta olan seçilir.

Ara yüz fırçası her braket arasında birkaç kez ileri geri hareket ettirilir. Bastırmadan kullanılır. Zorlama telin deforme olmasına yol açabilir.

Ardından diş ipi kullanılır. Telin altından geçirmek için ip geçirici gerekir. Ortodontik diş ipleri bu iş için hazırlanmıştır.

Diş ipi, dişin iki yan yüzeyine ayrı ayrı uygulanır. Diş eti kenarına kadar indirilir. Ani hareketlerden kaçınılır.

Florürlü diş macunu kullanılmalıdır. Florür, mineyi asit etkisine karşı destekler. Macunun florür içerdiği kontrol edilebilir.

Hekim tarafından önerilirse florürlü ağız gargarası eklenir. Genellikle gece fırçalamadan sonra kullanılır. Sonrasında ağız çalkalanmaz.

Ağız duşu ek bir yardımcı olarak kullanılabilir. Fırçanın yerini almaz. Ulaşılması güç bölgelerde kolaylık sağlar.

Bakım sonunda ayna karşısında kontrol yapılır. Braketlerin çevresinde kalan artık görülebilir. Görülen bölge yeniden fırçalanır.

Fırçalamaya her seferinde aynı bölgeden başlamak yararlıdır. Belirli bir sıra izlemek atlanan bölge kalmasını önler. Sıranın alışkanlığa dönüşmesi birkaç hafta alır.

Arka azı dişlerin en geride kalan yüzeyleri kolayca atlanır. Fırçanın ucu bu bölgeye ayrıca götürülür. Ayna yardımıyla kontrol edilebilir.

Ne kadar zaman ayrılmalı?

Braketli ağızda fırçalama olağan durumdan uzun sürer. Her fırçalama için üç ila beş dakika ayrılması önerilir. Bu süre alışkanlık kazanıldıkça kısalır.

Ara yüz fırçası kullanımı ek olarak bir iki dakika alır. Diş ipi uygulaması başlangıçta daha uzun sürebilir. Zamanla hızlanır.

Günde en az iki kez fırçalama gerekir. Biri sabah, biri gece yatmadan önce yapılır. Gece fırçalaması özellikle önemlidir.

Mümkünse her ana öğünden sonra fırçalanmalıdır. Okulda ve iş yerinde kullanılmak üzere yedek fırça taşınabilir. Küçük bir bakım seti pratik bir çözümdür.

Fırçalama mümkün değilse ağız suyla çalkalanmalıdır. Bu, artığın bir kısmını uzaklaştırır. Fırçalamanın yerini tutmaz.

Diş fırçası üç ayda bir değiştirilmelidir. Braketli kullanımda kıllar daha hızlı yıpranır. Yıpranmış fırça yeterince temizlemez.

Ara yüz fırçalarının uçları da düzenli değiştirilir. Teli eğrilmiş fırça verimsizdir. Yedek bulundurulması önerilir.

Diş hekimi kontrolleri altı ayda bir sürdürülür. Ortodontik kontrollerden ayrı yürütülür. Bu kontrollerde profesyonel temizlik yapılabilir.

Diş taşı oluşumu varsa temizlik daha sık gerekebilir. Sıklık diş hekimi tarafından belirlenir. Ortodontist ile koordinasyon sağlanır.

Kontrollerde bakım düzeyi puanlanabilir. Bu değerlendirme hastaya geri bildirim sağlar. Eksik bölgeler gösterilir.

Bakım düzeni tedavinin ilk haftalarında oturur. İlk günlerde biraz zaman alır. Sonrasında günlük düzenin parçası olur.

Şeffaf plak kullananlarda plaklar günde bir kez temizlenir. Ilık suyla ve yumuşak fırçayla yıkanır. Sıcak su kullanılmaz.

Pekiştirme döneminde de bakım sürdürülür. Sabit lingual telin çevresi düzenli temizlenir. Bu bölge plak birikimine açıktır.

Bakım için ayrılan zaman, tedavi süresine kıyasla küçüktür. Günde birkaç dakikalık ek çaba, aylar süren bir sürecin sonucunu korur. Bu karşılaştırma hastalara aktarılır.

Zaman planlaması gerçekçi yapılmalıdır. Sabah aceleyle yapılan fırçalama çoğunlukla eksik kalır. Gece fırçalamasına daha çok zaman ayrılabilir.

Gerekli araçlar

Yumuşak kıllı diş fırçası temel araçtır. Sert fırça diş etini zedeleyebilir. Braketli kullanımda yumuşak fırça tercih edilir.

Ortodontik diş fırçaları da kullanılabilir. Bu fırçaların orta sırası kısadır ve braket hattına oturur. Kullanımı kolaylaştırır.

Ara yüz fırçası ikinci temel araçtır. Farklı kalınlıklarda bulunur. Uygun kalınlık randevuda belirlenir.

İp geçirici veya ortodontik diş ipi gerekir. Telin altından geçiş bunlarla sağlanır. Kullanımı randevuda gösterilir.

Florürlü diş macunu kullanılır. Florür oranı hekim tarafından önerilebilir. Yaşa uygun macun seçilir.

Ortodontik mum bulundurulmalıdır. Batma yaratan bölgede kullanılır. Küçük bir parça braketin üzerine bastırılır.

Ağız gargarası önerilirse kullanılır. Florürlü veya antiseptik seçenekler vardır. Seçim klinik duruma göre yapılır.

Ayna, bakımın kontrolü için yararlıdır. Küçük bir el aynası ile arka bölgeler görülebilir. Eksik kalan yerler fark edilir.

Ağız duşu isteğe bağlıdır. Bazı hastalarda bakımı kolaylaştırır. Diğer araçların yerine geçmez.

Küçük bir taşınabilir bakım seti önerilir. İçinde fırça, macun, ara yüz fırçası ve mum bulunabilir. Çantada taşınabilir.

Yedek lastik de bu sette bulundurulabilir. Kopan lastik yerine yenisi takılır. Kullanım düzeni bozulmaz.

Araçların tümü randevularda tanıtılır. Kullanım biçimi gösterilir. Sorular yanıtlanır.

Araç eksikliği varsa kontrolde bildirilmelidir. Yenisi verilir veya önerilir. Bakımın aksamaması esastır.

Araçların ulaşılabilir bir yerde durması kullanımı artırır. Banyoda görünür bir yerde tutulması önerilir. Görülmeyen araç kullanılmaz.

Çocuk hastalarda araçların ilgi çekici seçilmesi işbirliğini kolaylaştırır. Renk ve biçim tercihi çocuğa bırakılabilir. Bu küçük ayrıntı düzenliliği artırır.

Karşılaşılan durumlar

Bakıma yeni başlayan hastalarda diş eti kanaması görülebilir. Bu, çoğunlukla mevcut iltihabın belirtisidir. Düzenli bakımla birkaç haftada geriler.

Kanama devam ederse randevu alınmalıdır. Neden değerlendirilir. Gerekirse ek temizlik yapılır.

Diş eti büyümesi bazı hastalarda görülebilir. Plak birikimi ve bazı ilaçlar bu duruma katkı yapabilir. Değerlendirme gerekir.

Braket çevresinde beyazlık fark edilirse bildirilmelidir. Erken dönemde florür uygulaması önerilebilir. Bakım düzeni yeniden gözden geçirilir.

Hassasiyet oluşan bölgelerde fırçalama sürdürülür. Hassasiyet, bakımın bırakılması için gerekçe değildir. Yumuşak fırça kullanımı kolaylık sağlar.

Ağız kokusu şikâyeti varsa temizlik düzeni incelenir. Çoğunlukla neden ulaşılamayan bölgelerdir. Ek araç önerilebilir.

Ara yüz fırçası kanama yaratıyorsa yöntem gözden geçirilir. Yanlış kalınlık veya aşırı bastırma neden olabilir. Randevuda gösterilir.

Braket kopması bakımı zorlaştırabilir. Kopan braket bildirilmeli ve onarılmalıdır. Bu bölge geçici olarak dikkatle temizlenir.

Beslenme düzeni bakımla birlikte yürür. Ayrıntılar ortodontide beslenme sayfasında anlatılmaktadır.

Aksaklıklarda izlenecek yol braket koptu, tel battı sayfasında bulunur.

Kontrol düzeni için kontrol randevuları sayfasına bakabilirsiniz.

Bölümün tamamı için tedavi süreci bölümüne dönebilirsiniz.

Bakım düzeyi her kontrolde değerlendirilir ve geri bildirim verilir. Eksik kalan bölgeler ağızda gösterilir. Bu geri bildirim yöntemin düzeltilmesini sağlar.

Bakım konusunda zorlanan hastalarda düzen basitleştirilebilir. Öncelikli bölgeler belirlenir ve oradan başlanır. Kademeli ilerleme sürdürülebilir bir alışkanlık yaratır.

Sık sorulan sorular

Braketli dönemde ağız bakımıyla ilgili en sık gelen sorular ve yanıtları aşağıdadır. Size uygun araçlar ve sıklık, klinik değerlendirme sonrasında belirlenir.

Braketli dişler günde kaç kez fırçalanmalı?

Her ana öğünden sonra fırçalama önerilir. Bu mümkün değilse gün içinde en az iki kez, biri gece yatmadan önce olacak biçimde fırçalanmalıdır.

Ara yüz fırçası şart mı?

Braket çevresindeki bölgelere düz fırça yeterince ulaşamaz. Ara yüz fırçası bu bölgeler için gereklidir.

Diş ipi kullanılabilir mi?

Evet. Telin altından geçirmek için ip geçirici veya ortodontik diş ipi kullanılır.

Beyaz lekeler neden oluşur?

Braket çevresinde biriken plak, minede mineral kaybına yol açar. Bu değişiklik beyaz leke olarak görünür ve kalıcı olabilir.

Elektrikli fırça kullanılır mı?

Kullanılabilir. Braketlere uygun başlık seçilmesi ve fırçanın bastırılmadan gezdirilmesi önerilir.